Demir ve çelikte dekarbonizasyon: üretim rotası önce gelir

Kısa cevap§

Çeliğin azaltım yolu, yüksek fırın–bazik oksijen fırını (BF–BOF), gaz bazlı DRI–EAF veya hurda–EAF rotasına göre değişir. İlk işler ürün ve malzeme verimliliği, kaliteli hurda toplama, verimli proses gazı kullanımı ve düşük emisyonlu elektriktir. Yeni varlık kararlarında cevher/pelet kalitesi, hurda, elektrik, düşük emisyonlu hidrojen ve gerekirse CO₂ taşıma-depolama altyapısı birlikte sınanır. BF–BOF optimizasyonu yakın dönem azaltım sağlayabilir; derin dönüşüm değildir. EAF kullanımı tek başına otomatik düşük karbon sonucu vermez: elektrik, metalik girdi, alaşım ve verim kaynağı sonucu belirler.

Karar ve yedi adımda konum§

Karar: Mevcut varlıkta ömür uzatma mı, ara iyileştirme mi, DRI–EAF dönüşümü mü; hangi ürün kalitesi ve altyapı koşulunda?

1. Tesis rotasını ve ürün ailesini ayır. 2. Demir cevheri, kok, kömür, DRI/HBI ve hurda kütle dengesini kapat. 3. Proses, yanma, elektrik ve öncül emisyonları ayır. 4. Ürün talebi ve malzeme verimliliğini ekle. 5. Var olan tesiste verim portföyünü kur. 6. Yeni rota için cevher–hidrojen–güç–CCUS bağımlılıklarını test et. 7. Duruş, varlık ömrü, karbon fiyatı ve müşteri primini finansal karara bağla.

Girdi → yöntem → çıktı: Isı/şarj bazlı metalik girdi, kok ve yakıt, proses gazı, elektrik, ham çelik ve ürün tonu, kalite ve hurda analizi → rota bazlı kütle/enerji dengesi, GHG envanteri, ETS/CBAM ürüne gömülü emisyon yöntemi ve proje karşı-olgusu → tesis–ürün emisyon anatomisi, sıralı teknoloji portföyü ve bankalanabilirlik kanıt listesi.

Sektörel karar dosyası§

1. Ürün, tesis ve üretim rotası§

Kok fabrikası–sinter/pellet–yüksek fırın–BOF entegre rotası; doğal gaz veya hidrojen DRI–EAF ve hurda–EAF ayrı modellerdir. Haddeleme ve ısıl işlem ortak görünse de ürün kalitesi, metal verimi ve alaşım gereksinimi farklıdır. Satın alınan slab veya HBI sınır dışına taşınan emisyonu açıkça göstermelidir.

2. Emisyon anatomisi§

Kok ve indirgeme maddesi hem enerji hem kimyasal karbon kaynağıdır. Kireç ve elektrot proses kalemleri; EAF, oksijen ve hadde elektriği Scope 2; cevher, pelet, hurda, alaşım ve lojistik Scope 3’tür. Proses gazının başka ünitede yakılması kaynağı ve tahsisi değiştirebilir, toplamı kendiliğinden azaltmaz.

3. Kısa, orta ve uzun dönem kaldıraçları§

Kısa dönemde verim, sıcak şarj, proses kontrolü, enerji geri kazanımı, malzeme verimi ve hurda kalitesi; orta dönemde yenilenebilir güç, EAF kapasitesi, DRI/HBI tedariki; uzun dönemde uygun cevherle düşük emisyonlu hidrojen DRI ve mevcut entegre kaynakta CCUS seçenekleri vardır. Kaplama, mukavemet ve safsızlık toleransı hurda oranını sınırlar.

4. Veri ve ölçüm kalitesi§

Kuru bazda girdi, metal verimi, karbon içeriği, cüruf, proses gazı üretim/kullanım matrisi, ısı numarası, elektrik ve ürün kalitesi tutulur. Hurda sınıfı ve ithal yarı ürün emisyonu tedarikçi kanıtıyla sürümlenir; ekonomik tahsis gerekçesi açıklanır.

5. Olgunluk ve bağlam§

Ticari ölçekte uygulanmış — 28.08.2026, küresel, yüz binler–milyonlarca ton/yıl ölçeğinde hurda–EAF ve doğal gaz DRI–EAF. Erken ticari/FOAK — 2026 Avrupa, milyon ton/yıl sınıfında ilan edilen hidrojen-DRI entegre projeleri; devreye alma ve hidrojen kaynağı proje bazında doğrulanır. Pilot kanıtı, tüm ürün karmasında bankalanabilirlik değildir.

6. Yan etkiler§

Hurda talebi kalite ve izlenebilirlik baskısı; DRI yüksek kaliteli cevher/pelet ve su; EAF şebeke ve gürültü/toz; hidrojen güvenlik ve ilave elektrik; CCUS enerji ve altyapı ihtiyacı yaratır. Cüruf kullanımı ürün güvenliği ve pazar standardıyla değerlendirilir.

7. Altyapı, izin ve EEYY/MET§

Metal Üretimi ve İşlenmesi MET Tebliği, çevre izni, hava emisyonu ve atık hükümleri faaliyet/kapasiteye göre test edilir. Elektrik bağlantısı, H₂ üretim/iletimi, DRI/HBI limanı ve CO₂ zinciri yatırım takvimine öncül olabilir. JRC BAT sonuçları geçerli sürüm ve tesis kapsamıyla okunur.

8. Finans soruları§

Reline ve kok bataryası ömrü, EAF/DRI yatırım zamanı, elektrik ve hidrojen fiyat senaryosu, hurda/cevher primi, ürün kalitesi ve müşteri alım sözleşmesi aynı nakit akışındadır. “Yeşil çelik primi” sözleşmesiz gelir değildir; ücretsiz tahsis veya CBAM etkisi fiziksel azaltımla karıştırılmaz.

9. ETS, CBAM ve raporlama§

Türkiye ETS tesis yükümlülüğü; CBAM ise CN kodu, ürün, öncül ve rota bazında AB ithalat yükümlülüğüdür. Kurumsal Scope 1–2–3 ve ürün gömülü emisyon sınırları mutabakat köprüsüyle bağlanır. TSRS/ESRS’de varlık ömrü, CAPEX ve geçiş riski; SBTi’de güncel çelik yöntemi ayrıca kontrol edilir.

Karar tabloları§

Temsili örnek§

Bir üretici, EAF yatırımını “sıfır karbon” diye sunmaz. Baz senaryoda ithal slab, hurda, elektrik ve alaşım emisyonunu; proje senaryosunda EAF verimi, şebeke bağlantı tarihi, saatlik yük profili ve HBI tedarikini gösterir. Aynı enerji geri kazanımı hem BF optimizasyonuna hem yeni rota azaltımına yazılmaz; varlık kapanış/değer düşüklüğü etkisi yönetim kuruluna ayrıca sunulur.

Karar çizimi§

1. 01Cevher · kok
2. 02BF–BOF
3. 03DRI · H₂/gaz
4. 04DRI–EAF
5. 05Hurda · elektrik
6. 06Hurda–EAF
7. 07Verim · CCUS
8. 08Temiz güç · H₂
9. 09Kaliteli hurda · temiz güç

TEMSİLİ · Yöntem ve sınırlar sayfa metninde açıklanır.

Ne değildir ve sık hatalar§

EAF otomatik düşük karbon değildir; doğal gaz DRI ile düşük emisyonlu hidrojen DRI aynı değildir; hurda sonsuz ve kalitesiz ikame değildir. İthal yarı ürün emisyonunu kapsam dışına taşımak azaltım sayılmaz; pilot açıklaması ticari kapasite kanıtı değildir.

Beş kontrol§

• BF–BOF, DRI–EAF ve hurda–EAF rotaları ayrıldı mı?
• Metalik girdi, proses gazı ve elektriğin karbonu doğrulandı mı?
• Ürün kalitesi ve hurda/cevher kısıtları modele girdi mi?
• Şebeke, H₂/DRI ve gerekirse CO₂ altyapısı tarihli mi?
• EEYY/MET, ETS, CBAM ve raporlama sınır köprüsü kuruldu mu?

Türkiye düşük karbonlu yol haritası — Ekim 2023§

Tarih ve kapsam koruması: Bu bölüm Ekim 2023 tarihli resmî yol haritasının senaryo sonuçlarını açıklar. Senaryo, gerçekleşmiş sonuç veya şirket tahmini değildir. Raporun sektör modeli sıvı çelik üretim rotalarını ve kendi teknoloji varsayımlarını kullanır. Ürün karması, haddeleme ve aşağı akış sonuçlarıyla otomatik olarak eşitlenmez.

Dört sektörün ortak Türkiye yol haritası gezginini aç →

Türkiye baz görünümü§

Senaryo koridoru§

LCP senaryosunda SPS’ye göre yıllık azaltım. Raporun seçili ara yıllar için verdiği LCP azaltım oranları.

Ana azaltım sırası§

Uygulama ve altyapı takvimi§

Yatırım dalgası§

LCP yıllık yatırım dalgası. Rakamlar rapordaki model ve para birimi kabulleriyle okunur; güncel yatırım teklifi değildir.

İlk 90 günde tamamlanacak veri paketi§

• BF–BOF, DRI, EAF ve haddeleme hatlarının üretim, enerji ve emisyonunu ayrı baz çizgilerde kapat.
• Hurda miktarı, kalite sınıfı, kirletici ve ürün kabul sınırını satın alma verisiyle birleştir.
• EAF için saatlik elektrik tüketimi, şebeke faktörü ve temiz güç sözleşmesini ayrı modelle.
• DRI/H₂/CCUS seçenekleri için cevher, pelet, güç, gaz, H₂ ve CO₂ altyapı bağımlılık kaydı aç.

Politika ve kurum gündemi§

• Hurda ve DRI/HBI girdi güvenliği
• Temiz elektrik ve yeşil hidrojen
• ETS ve ticaret modeli
• CCUS, beceri ve yeşil dönüşüm finansmanı

Raporu indirin§

TR-SECTOR-003 · Demir ve çelik düşük karbonlu yol haritasını PDF olarak indir · Doküman merkezindeki kaydı aç

Birincil kaynaklar§

• IEA — Steel and aluminium (yeni sekmede açılır) (2023; erişim 28.08.2026).
• JRC EU-BRITE — BAT/BREF kataloğu (yeni sekmede açılır) (erişim 28.08.2026).
• Avrupa Komisyonu — CBAM demir-çelik rehberi (yeni sekmede açılır) (erişim 28.08.2026).
• IPCC AR6 WGIII — Industry (yeni sekmede açılır) (erişim 28.08.2026).