Azaltım maliyeti eğrisi — MACC nasıl okunur?
MACC, aynı baz, yıl ve hesap sınırındaki azaltım seçeneklerini iki boyutta karşılaştırır: sütunun genişliği seçilen yıldaki azaltım potansiyelini (tCO₂e/yıl), yüksekliği bir ton azaltımın bugünkü net maliyetini (örneğin 2026 reel TL/tCO₂e) gösterir.
Bu sayfada
Karar, seçeneklerin karşılaştırılabilir birim azaltım maliyetlerini ve potansiyellerini görmektir. Nihai yatırım sırası portföy kısıtları, NPV, risk ve takvimle ayrıca verilir.
Kısa cevap — MACC, aynı baz, yıl ve hesap sınırındaki azaltım seçeneklerini iki
boyutta karşılaştırır: sütunun genişliği seçilen yıldaki azaltım potansiyelini
(tCO₂e/yıl), yüksekliği bir ton azaltımın bugünkü net maliyetini
(örneğin 2026 reel TL/tCO₂e) gösterir. Negatif yükseklik, iskonto edilmiş enerji ve
malzeme tasarruflarının maliyeti aştığını anlatır; projenin sermayesiz, risksiz veya
hemen uygulanabilir olduğunu anlatmaz. Eğri; bağımlılık, duruş, izin, bütçe, teknoloji
olgunluğu ve proje etkileşimlerini tek başına çözmez.
Bu sayfa hangi kararı bitirir?§
Karar, seçeneklerin karşılaştırılabilir birim azaltım maliyetlerini ve potansiyellerini görmektir. Nihai yatırım sırası portföy kısıtları, NPV, risk ve takvimle ayrıca verilir.
Yedi adımda yeri: Ölç → Maruziyeti belirle → Hedef koy → Seçenekleri değerlendir → Finanse et → Uygula → Kanıtla ve güncelle.
Girdi → yöntem → çıktı: Eşlenmiş baz/proje emisyonu ve fark nakit akışı → aynı fiyat
yılıyla iskonto, çift sayım temizliği ve MAC hesabı → proje bazlı TL/tCO₂e, sütun
genişliği, güven aralığı ve uygulanabilirlik notu.
Yöntem: önce ortak sözleşme, sonra eğri§
Her proje için aynı üretim/hizmet düzeyinde projesiz baz ve proje senaryosu kurulur. Enerji tasarrufu başka projede tekrar kullanılmaz; örneğin önce yalıtım, sonra kazan değişimi yapılacaksa ikinci projenin potansiyeli yeni ısı talebine göre hesaplanır. CAPEX, yenileme, ek OPEX, duruş ve kalıntı değer; enerji, malzeme ve karbon dışı tasarruflardan ayrılır. Gerçek ETS nakit etkisi MAC tanımına alınacaksa bütün projelerde aynı şekilde alınır; gölge karbon faydası gerçek maliyetle üst üste bindirilmez.
Projeye özgü indirgenmiş maliyet:
MAC_i = PV(ek CAPEX + ek OPEX − enerji/malzeme/diğer karbon-dışı faydalar) / PV(azaltım)
Tonların iskonto edilmesi zorunlu evrensel kural değildir. İskonto edilecekse hem payda yöntemi hem gerekçe yayımlanır; edilmezse parasal bugünkü değer, iskontosuz fiziksel tonlara bölündüğü açıkça yazılır. Site bileşeninde varsayılan, tutarlılık için hem para hem yıllık tonları aynı reel oranla bugüne indirgemektir. Eğri tek bir hedef yıl içindir; genişlik, ömür boyu toplam ton değil o hedef yıldaki yıllık uygulanabilir potansiyeldir.
TEMSİLİ örnek§
Üç bağımsız proje için 8 yıllık analiz yapalım. A projesinin CAPEX'i 5,0 milyon TL,
yıllık net enerji/bakım faydası 1,40 milyon TL ve azaltımı 600 tCO₂e/yıl olsun.
%8 reel iskonto oranında 8 yıllık anüite faktörü:
AF = [1 − (1 + 0,08)^−8] / 0,08 = 5,7466
PV(net maliyet_A) = 5,0 − 1,40 × 5,7466 = −3,045 milyon TL
PV(azaltım_A) = 600 × 5,7466 = 3.448 tCO₂e
MAC_A = −3.045.000 / 3.448 = −883 TL/tCO₂e
B ve C aynı yöntemle sırasıyla +420 ve +1.150 TL/tCO₂e; hedef yılda 900 ve
350 tCO₂e/yıl potansiyel versin. Eğride genişlikler 600 | 900 | 350, yükseklikler
−883 | 420 | 1.150 olur. A'nın negatif olması, 5,0 milyon TL ilk sermayeyi,
bakım duruşunu veya ölçüm riskini ortadan kaldırmaz.
Hesap künyesi: Para/fiyat yılı TL, 2026; yaklaşım reel, vergi öncesi; iskonto
%8 reel, kuruluşa evrensel eşik değildir; ömür 8 yıl; üretim bazı 100.000 ton ürün/yıl, sabit kalite; karbon sınırı proje kaynaklı Scope 1+2, brüt, aynı baz;
karbon fiyatı 0 TL/tCO₂e — gerçek veya gölge fiyat MAC'a eklenmedi; belirsizlik
maliyet ±%15, azaltım ±%12; son inceleme 28.08.2026.
Karar çizimi§
Sıra maliyet sırasıdır; bağımlılık ve en erken yıl uygulama sırasını geçersiz kılabilir. TEMSİLİ · 2026 TRY · Scope 1+2.
Bileşen: MaccGenislikYukseklik. En iyi tür: değişken genişlikli sıfır
eksenli sütun grafiği; çünkü genişlik ton potansiyelini, yükseklik birim maliyeti aynı
anda taşır. Mermaid yalnız ilişki prototipidir; üretim SVG'si gerçek genişlikleri çizer.
Kesin veri şeması/etiketler: project_id, label, target_year, annual_abatement_tco2e, cumulative_start_tco2e, cumulative_end_tco2e, mac_tl2026_per_tco2e, mac_low, mac_high, dependency_ids. X etiketi
“2030 uygulanabilir azaltım (tCO₂e/yıl)”; Y etiketi “2026 reel TL/tCO₂e”; sıfır çizgisi
metinle işaretlenir. Başlık/caption: “Genişlik potansiyel, yükseklik marjinal
maliyettir; sıra yatırım emri değildir.” Alt metin: üç projenin genişlik ve
maliyetlerini tek tek okur. Mobilde yatay kaydırma yerine proje kartı; baskıda desen ve
siyah sıfır çizgisi; azaltılmış harekette animasyon yoktur. Eşdeğer tablo, şemadaki tüm
alanları ve güven aralığını verir.
Ne değildir? Sık hatalar§
MACC bir bütçe, uygulama takvimi veya teknik fizibilite değildir. Ömürleri, fiyat yıllarını ya da üretim bazlarını karıştırmak; genişliği ömür boyu ton sanmak; negatif projeyi “bedava” saymak; etkileşen tasarrufları iki kez yazmak ve karbon fiyatını enerji fiyatında da ayrıca MAC'ta da saymak başlıca hatalardır.
Beş karar kontrolü§
- Bütün projeler aynı üretim, sınır, hedef yıl ve fiyat yılına getirildi mi?
- Sütun genişliği yıllık potansiyel, yüksekliği açık formüllü birim maliyet mi?
- Etkileşimler, öncüller ve çift sayım düzeltildi mi?
- İskonto, ömür, kalıntı değer ve belirsizlik proje bazında görünür mü?
- Eğri portföy, NPV ve uygulanabilirlik kararının yerine kullanılmıyor mu?
Birincil kaynaklar§
Erişim: 28.08.2026.