CBAM takviminde 2034 yürürlükteki tarih, 2038 ise ne anlama geliyor?
Bu sayfada
“2034 mü 2038 mi kullanacağız?” kararını bitirir. Karar: Uyum ve baz bütçede 2034 yürürlük rayını; hassasiyet/opsiyon analizinde açıkça TEKLİF—kabul edilmemiş etiketli 2038 rayını kullanın.
Adres: /mevzuat-ve-pazar/cbam-takvim-degisikligi · Öncelik: İZLE
Kısa cevap§
Kesim tarihinde yürürlükteki AB ETS Direktifi, CBAM mallarına ilişkin ücretsiz tahsis azaltımını 2026–2033 arasında kademelendirir ve 2034'ten itibaren bu mallar için CBAM faktörünü kaldırır; CBAM yükü buna paralel ayarlanır. Komisyonun COM(2026)616 teklifi ise azaltımı yavaşlatıp faktörü 2034–2037'de %15'te tutmayı ve 2038'de sıfırlamayı önerir. 2038 bugün yürürlükteki tarih değildir. Bütçe iki ayrı rayda yürütülmeli; teklif olasılık senaryosu olabilir, baz hukuk senaryosunun yerine geçemez.
Durum: İZLE — YÜRÜRLÜKTE metin + KOMİSYON TEKLİFİ
Uzman incelemesi: AB yasama izleme ve rekabet hukuku incelemesi bekliyor.
Hukuk inceleme tarihi: 28.08.2026; Konsey/Parlamento konumu, üçlü görüşme, kabul veya Resmî Gazete olayında derhal; rutin 15.09.2026.
Bu sayfa hangi kararı bitirir?§
“2034 mü 2038 mi kullanacağız?” kararını bitirir. Karar: Uyum ve baz bütçede 2034 yürürlük rayını; hassasiyet/opsiyon analizinde açıkça TEKLİF—kabul edilmemiş etiketli 2038 rayını kullanın.
Yedi adımlı sistemdeki yeri§
2 Maruziyet, 3 Hedef, 5 Finans ve 7 Güncelleme. Takvim, ürün yoğunluğu hedefini ve yatırım devreye alma yılını etkiler; WATCH sahibi yasama statüsü değiştiğinde modeli yeniden çalıştırır.
Girdi → yöntem → çıktı§
Girdi: yürürlükte ETS Direktifi Art. 10a(1a), CBAM Art. 31, COM(2026)616, ürün/ithalat senaryosu, proje devreye alma ve fiyat aralığı. Yöntem: hukuk rayı ile teklif rayını ayrı faktör dizileri olarak modellemek; yıllık maliyet ve proje NPV farkını göstermek. Çıktı: iki senaryolu takvim, fark köprüsü ve karar tetikleri.
Statü, muhatap ve iki ray§
| Alan | Ray A — yürürlükte | Ray B — teklif |
|---|---|---|
| Yargı/kurum | AB; mevcut ETS/CBAM hukuku | AB Komisyonu teklifi; Parlamento ve Konsey yasama süreci |
| Norm/statü | Direktif 2003/87/EC Art. 10a(1a), YÜRÜRLÜKTE | COM(2026)616, 20.08.2026, TEKLİF |
| Asıl muhatap | AB ETS tesisleri ve CBAM yetkili beyan sahipleri | Kabul edilirse aynı sistem aktörleri; bugün doğrudan yük kurmaz |
| Dönüm noktası | Mevcut CBAM faktörü: 2026 %97,5; 2027 %95; 2028 %90; 2029 %77,5; 2030 %51,5; 2031 %39; 2032 %26,5; 2033 %14; 2034'ten itibaren uygulanmaz | Öneri: 2026 %97,5; 2027 %95; 2028 %91,5; 2029 %81; 2030 %59; 2031 %48; 2032 %37,5; 2033 %27; 2034–2037 %15; 2038 %0 |
| İşletme etkisi | Baz hukuk bütçesi ve uyum tarihi | Hassasiyet; kabul tarihi/metni kesinleşmeden taahhüt değil |
“CBAM faktörü %14” ifadesi “ithalatçı ETS fiyatının yalnız %14'ünü öder” şeklinde çevrilmemelidir. Faktör, ETS Direktifindeki ücretsiz tahsis azaltım mekanizmasının parçasıdır; CBAM sertifikaları CBAM Art. 31 uyarınca ücretsiz tahsis ölçüsünü yansıtacak biçimde ayarlanır. Kesin yük için emisyon yöntemi, ürün, fiyat ve uygulama kuralları gerekir.
İki rayın finansal kullanımı da farklıdır. Ray A, uyum asgarisi ve temel NPV'dir. Ray B, düzenleyici gecikmenin nakit akışına etkisini test eder; yatırımın fiziksel enerji/malzeme tasarrufu, müşteri talebi, Türkiye ETS ve atıl varlık riskini ortadan kaldırmaz. Proje yalnız teklif kabul edilirse ekonomik oluyorsa yönetim bu bağımlılığı açık görmelidir.
Temsili örnek: 2035'te devreye girecek düşük emisyonlu hat için baz senaryo, yürürlükteki rayda ücretsiz tahsisin CBAM mallarında sona erdiği kabulüyle çalışır. Teklif rayında 2035 için %15 faktör korunur. İki NPV arasındaki fark “mevzuat opsiyonu”dur; projenin doğrudan azaltımı değildir ve yatırım dosyasında ayrı gösterilir.
Uygulama dosyası: iki raylı karar protokolü§
Modelde HUKUK BAZI ve TEKLİF SENARYOSU adlı iki kilitli sütun grubu bulunur. Hukuk bazının hücreleri yürürlükteki Direktif/Tüzük maddesine, konsolide sürüme ve erişim tarihine; teklif hücreleri COM numarasına, yasama dosyasına ve teklif tarihine bağlanır. Teklif değişirse yalnız ikinci ray güncellenir; yönetim bütçesi ve sözleşme fiyatı kendiliğinden yeni tarihe taşınmaz. Her yatırım için 2034 baz maliyeti, 2038 teklif olasılığı ve iki rayın başabaş yılı gösterilir; tek bir olasılık-ağırlıklı sonuç hukukî gerçek diye etiketlenmez. İthalatçıyla sözleşmede mevzuat değişikliği maddesi; değişikliğin kesinleşme tetikini, fiyat formülünün hangi tarihten itibaren değişeceğini ve açık siparişlere etkisini belirler. İzleme sahibi Parlamento/Konsey aşamasını, kabul edilen metni ve Resmî Gazete yayınını kaydeder. Teklif geri çekilir, reddedilir veya değiştirilirse senaryo arşivlenir; 2034 rayı yürürlükteki metin değişmedikçe korunur.
Karar çizimi§
- hukuk ve teklif ayrımı
- %97,5 CBAM faktörü
- %14
- CBAM faktörü yok
- %97,5 öneri başlangıcı
- %15 önerilir
- %0 önerilir
Görsel üretim notu: Ray A düz koyu çizgi ve YÜRÜRLÜKTE; Ray B kesikli çizgi ve her düğümde TEKLİF. Kullanıcı iki rayı açıp kapatabilir; varsayılan ikisi birlikte görünür, renk dışı çizgi deseni zorunludur.
Ne değildir? Sık hatalar§
- 2038'i kabul edilmiş yürürlük tarihi diye yazmak.
- Teklifi yalnız bir basın duyurusundan takip edip CELEX ve yasama statüsünü saklamamak.
- CBAM faktörünü doğrudan nihai vergi/sertifika yüzdesi gibi açıklamak.
- 2034 tarihini sistemin veya CBAM'ın bütünüyle sona ermesi sanmak.
- Teklif senaryosunu fiziksel emisyon azaltımı olarak NPV'ye iki kez eklemek.
Beş maddelik karar kontrolü§
- Modelde “yürürlükte” ve “teklif” ayrı seri ve etiket mi?
- Faktörler doğru madde ve CELEX sürümüne bağlı mı?
- Baz bütçe yürürlükteki 2034 rayını mı kullanıyor?
- Teklif senaryosunun kabul olasılığı ve tetik sahibi yazılı mı?
- Yasama statüsü değişince etkilenen sözleşme/NPV sayfaları yeniden çalışıyor mu?
Birincil kaynaklar§
- AB ETS Direktifi — 1.03.2024 konsolide (yeni sekmede açılır) — Art. 10a(1a), 2026–2034 yürürlükteki faktörler; erişim 28.08.2026.
- CBAM Tüzüğü (AB) 2023/956 (yeni sekmede açılır) — Art. 31, ücretsiz tahsis ayarlaması; erişim 28.08.2026.
- COM(2026)616 final (yeni sekmede açılır) — önerilen Art. 10a(1a) değişikliği; özellikle öneri metnindeki %15/2038 dizisi; erişim 28.08.2026.