Türkiye ETS yatırım kararına nasıl çevrilir?
Bu sayfada
“Hangi tesis/proje için ETS nakit akışı kurmalı ve hangi belirsizliği senaryo olarak tutmalıyız?” sorusunu bitirir. Karar: Önce EK-1 ve kategoriyle kapsamı belgeleyin; sonra projeyi doğrulanmış emisyon etkisi ve tahsis senaryolarıyla değerleyin, fiyatı tek tahmin değil aralık olarak kullanın.
Adres: /mevzuat-ve-pazar/turkiye-ets · Öncelik: L0
Kısa cevap§
27 Ağustos 2026 tarihli Türkiye ETS Yönetmeliği, kapsamdaki tesis için izleme–raporlama–doğrulama ve tahsisat teslim zincirini aynı çatıya taşır. Yatırım kararı “karbon fiyatı × emisyon” kadar basit değildir: kapsama/kategori, doğrulanmış emisyon, ücretsiz tahsis, faaliyet seviyesi, kıyas, sektör katsayısı, tahsisat fiyatı ve zamanlama birlikte modellenir. Yönetmelikte veya yayımlanmış Kurul kararında bulunmayan pilot başlangıcı, fiyat ya da tahsis oranı kesin varsayım yapılmamalıdır.
Durum: YÜRÜRLÜKTE; pilot ayrıntıları kısmen WATCH
Uzman incelemesi: ETS hukukçusu ve akredite doğrulama uzmanı incelemesi bekliyor.
Hukuk inceleme tarihi: 30.08.2026; her Karbon Piyasası Kurulu kararı ve en geç 30.09.2026.
Bu sayfa hangi kararı bitirir?§
“Hangi tesis/proje için ETS nakit akışı kurmalı ve hangi belirsizliği senaryo olarak tutmalıyız?” sorusunu bitirir. Karar: Önce EK-1 ve kategoriyle kapsamı belgeleyin; sonra projeyi doğrulanmış emisyon etkisi ve tahsis senaryolarıyla değerleyin, fiyatı tek tahmin değil aralık olarak kullanın.
Yedi adımlı sistemdeki yeri§
2 Maruziyet, 4 Seçenek, 5 Finans merkezlidir. 1. adımın MRV verisini alır; hedef, uygulama ve kanıt adımlarına yıllık tavan, nakit akışı ve teslim kontrolü verir.
Girdi → yöntem → çıktı§
Girdi: EK-1 faaliyet/kapasite, ihtiyatlı yıllık emisyon, kaynak akışları, üretim, proje azaltımı, tahsis ve fiyat senaryosu. Yöntem: kapsam–kategori testi; doğrulanabilir baz/proje emisyonu; teslim açığı = doğrulanmış emisyon − kullanılabilir tahsis; açık × fiyat; duyarlılık. Çıktı: tesis ETS kartı, yıllık tahsis/teslim tablosu ve karbon maliyeti içeren proje NPV'si.
Hukuki kimlik ve yatırım mantığı§
| Alan | Kayıt |
|---|---|
| Yargı / kurum | Türkiye; İklim Değişikliği Başkanlığı, Karbon Piyasası Kurulu ve Yönetmelikte görevli kurumlar |
| Norm / statü | Türkiye ETS Yönetmeliği, 27.08.2026; YÜRÜRLÜKTE |
| Asıl muhatap | EK-1 kapsamındaki tesisin işletmecisi/sera gazı emisyon izin sahibi; B ve C kategorilerinde ETS yükü |
| Tarihler | Yıllık emisyon ve faaliyet seviyesi raporlarının doğrulanmış sunumu 30 Nisan; tahsisat teslimi yükümlülük yılının kasım ayı son iş günü |
| Kapsam | EK-1 faaliyet/istisnaları + kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı kategori hesabı; biyokütle CO₂'si hariç, transfer edilen CO₂ dâhil |
| Kategoriler | A ≤50.000; B >50.000–≤500.000; C >500.000 tCO₂e; gerçek kapsam metnin EK-1'iyle birlikte test edilir |
Yatırım modeli üç katmanlı olmalıdır. İlk katman fiziksel emisyon: aynı üretim ve yöntem sınırında projesiz baz ile proje senaryosu arasındaki doğrulanabilir fark. İkinci katman tahsis: ücretsiz tahsis ve düzeltmeler yalnız resmî kural/kararla modellenir. Üçüncü katman piyasa: teslim açığının fiyat aralığı, alım zamanı ve likidite varsayımı. Gölge karbon fiyatı yatırım testi için kullanılabilir; gerçek tahsisat gideriyle üst üste eklenmez.
Temsili örnek: Kapsamdaki bir tesisin doğrulanmış baz emisyonu 120.000 tCO₂e, proje sonrası emisyonu 108.000 tCO₂e olsun. Temsili kullanılabilir tahsis 90.000 ise teslim açığı bazda 30.000, projede 18.000 t olur; proje ETS açığını 12.000 t azaltır. 12.000 × temsili fiyat nakit akışına girer. 90.000 tahsis ve fiyat, resmî karar değil senaryodur; model bunu sarı PROVISIONAL hücreyle gösterir.
İzleme planının yöntemi değiştiğinde proje azaltımı da aynı veri iziyle yeniden kurulmalıdır. Kurumsal Scope 1 sonucu ETS raporuyla uzlaştırılabilir, fakat otomatik eşit değildir: organizasyon sınırı, gazlar, biyokütle, tesis transferleri ve yöntem farklı olabilir. Teslimat için karbon kredisi, YEK-G veya “kaçınılan emisyon” tahsisat yerine kullanılamaz.
Uygulama dosyası: tesis ETS kontrol defteri§
Her tesis için EK-1 faaliyetleri ve kapasite kanıtı, kategori hesabı, emisyon izni, onaylı izleme planı, kaynak akışları, ölçüm cihazları, laboratuvarlar, veri boşluğu yöntemleri ve doğrulayıcı iletişimi tek kontrol defterinde tutulur. Yıllık kapanışta doğrulanmış emisyon, faaliyet seviyesi, kullanılabilir tahsis, teslim açığı, eldeki tahsisat ve satın alma/teslim işlemleri ayrı sütunlardır. PROVISIONAL tahsis veya fiyat hücreleri resmî karar geldiğinde değişiklik günlüğüyle kilitlenir. Proje portföyündeki her azaltım, izleme planında görünür kaynak akışına ve devreye alma tarihine bağlanır; hesaplanamayan tasarruf ETS nakit akışına yazılmaz. Finans ekibi fiyat ve likidite senaryosunu, tesis ekibi fiziksel veriyi, uyum ekibi son tarihleri, yönetim ise risk limitini onaylar. Doğrulama bulgusu veya metodoloji değişikliği, hem teslim tahminini hem proje NPV'sini tetikler. Tahsisat işlemi ile gönüllü kredi kaydı ayrı hesap ve yetkilerde yürütülür.
Karar çizimi§
Görsel üretim notu: C ile D iki ayrı dikey raydır; emisyon−tahsis operatörü görünür. Fiyat ve tahsis belirsizliği taralı alanla, hukukî yük düz çizgiyle gösterilir; renk tek başına anlam taşımaz.
Ne değildir? Sık hatalar§
- Her Türkiye tesisinin ETS kapsamında olduğunu varsaymak.
- Kategori hesabını yalnız geçmiş yıl fiilî emisyonuyla yapmak; kapasite ve Yönetmelik kuralını atlamak.
- Pilot fiyatı, başlangıcı veya yüzde tahsisi resmî karar olmadan kesinleştirmek.
- Karbon kredisi, kurumsal denkleştirme veya yenilenebilir elektrik belgesini teslim tahsisatı saymak.
- Fiziksel azaltım ile “tahsisat fazlası” gelirini aynı tCO₂e olarak iki kez değerlemek.
Beş maddelik karar kontrolü§
- EK-1 faaliyet, kapasite, istisna ve kategori görüşü kanıtlı mı?
- Baz/proje emisyonu aynı üretim, yöntem ve dönem sınırında mı?
- Tahsis, fiyat ve Kurul kararı belirsizlikleri PROVISIONAL mı?
- Gerçek ETS maliyeti gölge fiyatla çift sayılmıyor mu?
- İzleme planı, doğrulama, 30 Nisan ve teslim kontrollerinin sahibi var mı?
Düzenlenmiş mevzuat dosyası§
Yeni Resisco logolu, ekleri birleştirilmiş ve bağlantılı Türkiye ETS Yönetmeliği PDF'sini indir. Dosyada resmî metnin 42 maddesi, 6 geçici maddesi ve EK-1–EK-7 eksiksizdir; kapak, durum notu, tıklanabilir içindekiler, yer imleri ve çapraz bağlantılar Resisco erişim katmanıdır. Doküman merkezindeki RS-016 kaydını aç.
Birincil kaynaklar§
- Türkiye ETS Yönetmeliği — Resmî Gazete HTML metni ve ekleri (yeni sekmede açılır) — özellikle kapsam/EK-1, kategoriler, izleme planı, raporlama-doğrulama, tahsis ve teslim maddeleri; erişim 30.08.2026.
- İklim Değişikliği Başkanlığı — Yönetmelik duyurusu, 27.08.2026 (yeni sekmede açılır) — 42 madde ve yürürlük teyidi; erişim 28.08.2026.
- 7552 sayılı İklim Kanunu (yeni sekmede açılır) — ETS'nin kanuni dayanağı; erişim 28.08.2026.