Karbon fiyatı senaryosu nakit akışına nasıl girer?

Kısa cevap — Önce fiyat değil, aktarım mekanizması seçilir. ETS'de tesisin teslim edeceği tahsisat; CBAM'de ithalatçının kapsamdaki ürün için hesapladığı gömülü emisyon ve uygulanabilir düzeltmeler; sözleşmede maliyetin kime geçtiği belirlenir. Sonra aynı fiyat yılı ve para biriminde düşük, merkez ve yüksek patikalar kurulur. Toplam kurumsal Scope 1–2–3 emisyonu tek bir fiyatla çarpmak, doğrudan karbon nakit akışı değildir. Türkiye ETS Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girmiştir; yayımlanmamış piyasa fiyatı veya pilot kararları senaryoda “kesin” gösterilmez.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

Karar, hangi emisyon tonunun hangi fiyat patikasıyla proje nakit akışını etkilediğini ve yatırım sonucunun fiyat belirsizliğine ne kadar duyarlı olduğunu görmektir.

Yedi adımda yeri: Ölç → Maruziyeti belirle → Hedef koy → Seçenekleri değerlendir → Finanse et → Uygula → Kanıtla ve güncelle.

Girdi → yöntem → çıktı: Tesis/ürün emisyonu, hukuki muhatap, tahsis/teslim veya sözleşme kuralı → kapsamdaki ton × tarihli fiyat patikası, kur ve hassasiyet → yıllık karbon nakit akışı, proje NPV farkı ve başa baş karbon fiyatı.

Fiyatları dört ayrı kutuda tut§

1. Gerçek düzenleyici fiyat: tahsisat alımı, vergi veya CBAM sertifikası gibi dış nakit akışına dönüşebilen fiyat.
2. Dolaylı fiyat geçişi: elektrik, yakıt, girdi ya da tedarikçi sözleşmesinde fiyata taşınan karbon bileşeni.
3. Gölge fiyat: karar karşılaştırmasıdır; fatura değildir.
4. İç ücret: iş birimlerine tahakkuk ettirilen yönetim mekanizmasıdır; grup içinde kalıyorsa konsolide dış nakit çıkışı sayılmaz.

Her rota için ödemeye konu ton_t ayrıca hesaplanır. Ücretsiz tahsis, eşik, ürün sınırı, başka ülkede ödenen fiyat, sözleşmesel paylaşım ve devreye alma rampası açık değişkendir:

Karbon nakit etkisi_t = (ödemeye konu ton_baz,t − ödemeye konu ton_proje,t) × fiyat_t

Enerji fiyatı zaten karbon maliyetini içeriyorsa aynı bileşen ikinci kez eklenmez. Senaryolar tahmin iddiası değil; dayanıklılık testidir. Piyasa eğrisi kullanılıyorsa veri tarihi ve likidite sınırı, politika senaryosu kullanılıyorsa normatif niteliği yazılır.

TEMSİLİ örnek§

Bir proje, aynı üretimde ödemeye konu Scope 1 emisyonunu yılda 1.200 tCO₂e azaltıyor. Karbon öncesi NPV −200.000 € olsun. Yedi yıl sabit reel düşük/merkez/yüksek fiyatlar 0 / 40 / 80 €/tCO₂e; reel iskonto %7 kabul edilsin.

AF = [1 − (1 + 0,07)^−7] / 0,07 = 5,3893

PV karbon faydası_merkez = 1.200 × 40 × 5,3893 = 258.686 €
NPV_merkez = −200.000 + 258.686 = +58.686 €
NPV_yüksek = −200.000 + 1.200 × 80 × 5,3893 = +317.373 €
NPV_düşük = −200.000 €

Başa baş sabit reel fiyat:

p* = 200.000 / (1.200 × 5,3893) = 30,92 €/tCO₂e

Bu sonuç “fiyat 30,92 € olacaktır” demez; projenin verilen sınır ve nakit akışında başa baş duyarlılığını gösterir.

Hesap künyesi: 2026 reel €; vergi öncesi; iskonto %7 reel, proje riskine özgü ve evrensel eşik değil; ömür 7 yıl; üretim bazı 50.000 ton ürün/yıl; karbon sınırı yalnız ödemeye konu tesis Scope 1, brüt proje farkı; fiyat senaryosu 0/40/80 €/tCO₂e sabit reel; belirsizlik kapsanan ton ±%10, fiyat senaryosu ayrı, kur etkisi yok; son inceleme 28.08.2026.

Karar çizimi§

Birinci ray

1. Baz: ödemeye konu 6.000 t
2. Fark: 1.200 t
3. Proje: ödemeye konu 4.800 t

İkinci ray

1. Fiyat: 0 / 40 / 80 €/t
2. NPV etkisi

TEMSİLİ · Yöntem ve sınırlar sayfa metninde açıklanır.

Bileşen: KarbonFiyatiIkiRayi. En iyi tür: baz ve proje için hizalı iki raylı alan grafiği; fiziksel ton ile fiyatın yalnız hukuken çakıştığı bölümü vurgular.

Kesin veri şeması/etiketler: year, route, legal_counterparty, covered_tco2e, free_allocation_tco2e, payable_tco2e, carbon_price_eur2026_per_t, fx_assumption, cash_effect_eur2026, scenario, source_date. X “yıl”; sol Y “ödemeye konu tCO₂e”; sağ Y “2026 reel €/tCO₂e”. Caption: “Fiyat yalnız kapsamdaki ve maliyeti şirkete taşınan tonla çarpılır.” Alt metin baz/proje tonu ve üç NPV sonucunu okur. Mobilde senaryo seçicisi yerine üç sabit satır; baskıda çizgi deseni; azaltılmış harekette animasyon yoktur. Tablo alternatifi yıllık ton, fiyat ve nakit etkisini verir.

Ne değildir? Sık hatalar§

Senaryo piyasa tahmini, hukuki görüş veya iç karbon fiyatı zorunluluğu değildir. Toplam Scope 1–2–3'ü fiyatlamak; Türkiye ETS için henüz kararlaştırılmamış fiyatı kesin yazmak; CBAM maliyetini doğrudan Türk üreticinin vergisi saymak; tahsisi yok saymak ve karbon bileşenini enerji maliyetiyle iki kez saymak hatadır.

Beş karar kontrolü§

• Muhatap, tesis/ürün sınırı ve ödemeye konu ton hukuk kaynağıyla belirlendi mi?
• Fiyatın türü, para birimi, fiyat yılı ve veri tarihi yazılı mı?
• Ücretsiz tahsis, sözleşmesel geçiş, kur ve devreye alma işleniyor mu?
• Düşük/merkez/yüksek NPV ile başa baş fiyat birlikte gösteriliyor mu?
• Senaryo, tahmin veya yayımlanmış piyasa fiyatı gibi sunulmuyor mu?

Birincil kaynaklar§

Erişim: 28.08.2026.

• Resmî Gazete — Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, 27.08.2026 (yeni sekmede açılır)
• 7552 sayılı İklim Kanunu (yeni sekmede açılır)
• Avrupa Komisyonu — CBAM (yeni sekmede açılır)
• Dünya Bankası — Carbon Pricing Dashboard ve rehberler (yeni sekmede açılır)
• IFRS Foundation — IFRS S2 (yeni sekmede açılır)