14. ISO/DIS 14060: taslak net sıfır kuruluş standardını bugünün kuralı sanmadan izlemek

Kısa cevap§

ISO/DIS 14060, kuruluşların net sıfır stratejisinin, hedeflerinin ve hedeflere ilerleyişinin Paris Anlaşmasıyla uyumlu küresel net sıfıra katkıyla bağdaşmasını ve güvenilir, doğrulanabilir ilerleme göstermesini amaçlayan taslak uluslararası standarttır. 28 Ağustos 2026'da ISO üye görüşüne açık DIS aşamasındadır: 12 haftalık oylama 17 Haziran 2026'da başlamıştır; metin nihai değildir ve değişebilir. ISO ürün kaydına göre IWA 42:2022'nin yerini alması planlanır; kapsamı ürünler değil her tür kuruluştur. Bugün ISO 14060'a “uyum”, “sertifikasyon” veya nihai madde gerekliliği iddia edilmez; yayımlanmış GHG, hedef ve açıklama standartları uygulanmaya devam eder.

Künye, statü ve uzman incelemesi§

Önceki fark ve tetikleyici: IWA 42:2022 rehber niteliğindedir; ISO/DIS 14060 kuruluşlar için gereklilik standardı olarak geliştirilir. DIS oylama sonucu, FDIS kaydı, yayımlanma, kapsam veya geçiş açıklaması sayfayı derhâl günceller; taslak paragraf numaraları site veri modeline sabitlenmez.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

Kuruluşun bugünkü net sıfır programında hangi yayımlanmış kriterleri kullanacağını ve ISO 14060 taslağı için nasıl bir “değişiklik hazır olma” analizi yapacağını belirler; taslak hükümlerinin sözleşme, kamu iddiası veya güvence kriteri olarak kullanılıp kullanılmayacağına ilişkin hukuk ve güvence kapısını kapatır.

Yedi adımlı sistemdeki yeri§

1. İddianın kuruluş mu, ürün mü olduğunu belirleyin; ürünleri bu taslak rotasına sokmayın.
2. Bugün geçerli envanter, hedef, geçiş planı, raporlama ve iddia kriterlerini sürümleyin.
3. Brüt Scope 1–2–3, baz yıl, giderim ve kredi kayıtlarının izlenebilirliğini güçlendirin.
4. Net sıfır hedefini ara kilometre taşı, yatırım, yönetişim ve uygulama kanıtına bağlayın.
5. Taslağı yalnız lisanslı erişim ve yetkili uzmanla boşluk analizi için ayrı çalışma katmanında değerlendirin.
6. DIS–FDIS–yayın aşamalarını, program/sözleşme kabulünü ve güvence kriterini izleyin.
7. Nihai metin yayımlandığında fark analizi, geçiş kararı ve dış iddia onayını yeniden çalıştırın.

Girdi → yöntem → çıktı§

Uygulama açıklaması§

Taslak ile standart arasındaki fark yalnız isim değildir. DIS, ISO üyelerinin teknik görüş ve oyuna açılmış metindir; oylama sonrası değişebilir, FDIS aşamasına geçebilir, yeniden çalışılabilir veya yayımlanmayabilir. Bu nedenle sitenin statü kaydı taslak, stage 40.20, kontrol tarihi ve resmî ürün bağlantısını birlikte taşır. “ISO 14060 gerektiriyor” cümlesi nihai yayın öncesi kullanılmaz; yalnız “DIS taslağında değerlendirilmek üzere” denebilir.

Ürün sayfasının açık özeti, kuruluşun net sıfır stratejisi, hedefleri ve hedeflere teslimatının küresel net sıfırla uyumluluğunu ve Paris Anlaşmasıyla bağdaşan güvenilir/doğrulanabilir ilerlemeyi odağa koyar. Bu üst düzey açıklama, lisanslı taslağın ayrıntılı maddelerinin yeniden yayımlanmasına izin vermez. Site okuyucusuna hazırlık ilkeleri sunar: kapsam bütünlüğü, brüt emisyon, ara hedef, gerçek yatırım, yönetişim, ilerleme ve iddia kontrolü. Ayrıntılı uygunluk kontrolü nihai metin ve yetkili uzman olmadan verilmez.

Taslak beklenirken çalışma durmaz. Kuruluş envanteri GHG Protocol veya ISO 14064-1; hedefi seçilen SBTi sürümü veya açıklanmış başka bilim temelli kriter; geçiş planı finansal karar ve teknik proje portföyü; yatırımcı açıklaması TSRS/IFRS S2 gibi yürürlükteki rejimlerle yönetilir. ISO 14068-1 belirli konu ve dönem için karbon nötrlüğü iddiasını ele alır; SBTi hedef doğrulaması yapar; ISO 14060 ise kuruluş net sıfır uyumu için farklı bir gelecek kriteridir. Birinin sonucu diğerinin belgesi sayılmaz.

Sürüm nöbeti bir RSS takibi değildir. Satış sözleşmesi, kredi sözleşmesi, ihale şartı ve kamu beyanında geçen standart atıfları envantere alınır. Nihai yayın olduğunda ad, baskı, tarih, geçiş ve doğrulama/belgelendirme ekosistemi incelenir. Eski IWA 42 referansı sessizce değiştirilmez; hangi dönemde hangi kriter kullanıldığı korunur. Taslağa göre erken yatırım yapmak mümkündür, ancak yönetim kararı “hazırlık tercihi” olarak etiketlenir.

TEMSİLİ örnek§

Bir holding 2040 net sıfır hedefi açıklamıştır. 2026'da ISO/DIS 14060 başlıklarına göre bir hazırlık taraması yapar; baz yıl yeniden hesaplama politikası, Scope 3 tedarikçi verisi, 2030 yatırım bütçesi ve kalıntı emisyon gerekçesinde boşluk bulur. Yönetim bunları mevcut GHG Protocol ve TSRS süreçlerinde düzeltir. İnternet sitesine “ISO 14060 sertifikalı” yazmaz; “ISO/DIS 14060 geliştirme süreci izlenmektedir” der. Nihai standart yayımlandığında lisanslı metinle resmî geçiş projesi açar.

Karar çizimi§

1. 01IWA42
2. 02DIS
3. 03UyeOylamasi
4. 04Degisebilir
5. 05FDIS
6. 06Nihai
7. 07Gecis

TEMSİLİ · Yöntem ve sınırlar sayfa metninde açıklanır.

Üretim notu: Yalnız Nihai düğümü “yayımlanmış standart” rozeti alır. Koşullu okların üzerinde “onaylanırsa/yayımlanırsa” metni bulunur; taslak turuncu kesik çerçevedir, renk dışında TASLAK etiketi de görünür.

Ne değildir? Sık hatalar§

ISO/DIS 14060 nihai standart, ürün standardı, otomatik sertifika veya mevcut SBTi/ISO 14068 yerine geçen metin değildir. Hatalar stage numarasını yürürlük tarihi sanmak, taslak maddeleri kamuya çoğaltmak, “uyumluyuz” iddiası kurmak, taslak beklerken envanter ve yatırımı ertelemek ve nihai yayında değişiklik kontrolü yapmamaktır.

Beş maddelik karar kontrolü§

• Sayfa ve sözleşmelerde statü açıkça ISO/DIS 14060 — TASLAK mı?
• Kuruluş ve ürün kapsamı birbirinden ayrıldı mı?
• Bugünkü program yayımlanmış standart ve kriterlerle çalışıyor mu?
• Taslak boşlukları hazırlık tercihi olarak, lisans koşuluna uygun kaydedildi mi?
• FDIS, nihai yayın, geçiş ve güvence ekosistemi için tetik kaydı var mı?

Birincil kaynaklar§

• ISO — ISO/DIS 14060 ürün ve aşama kaydı (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026
• ISO — 17 Haziran 2026 kamu istişaresi duyurusu (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026
• ISO — IWA 42:2022 Net Zero Guidelines (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026
• ISO/TC 207/SC 7 — geliştirme portföyü (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026