İklim ve net sıfır beyanı bütünlük kontrolü
Bu sayfada
Bir web sayfası, ürün etiketi, ihale dokümanı, rapor, yatırımcı sunumu veya reklam ifadesinin aynen yayımlanması, sınırlandırılması, ek açıklamayla yayımlanması ya da kanıt tamamlanana kadar durdurulması kararını verir. Bu kontrol resmî makam kararı veya hukuki güvenli liman değildir.
Kısa cevap§
İklim beyanı, doğru görünen bir yüzde veya “net sıfır” sözcüğüyle güvenilir olmaz. İddianın konusu, sınırı, gazları, Scope kapsamı, dönemi, baz yılı, yöntem/sürümü, brüt emisyonu, fiziksel azaltımı, giderim ve kredi kullanımı, kaçınılan emisyonu, karşılaştırma koşulu, belirsizliği ve güvence kapsamı açık olmalıdır. Kontrol, kamuya açıklanan her cümleyi dayanak veri ve onay sahibine bağlar; kanıtı olmayan niteleyici ifadeyi daraltır, erteler veya kaldırır.
Bu sayfa hangi kararı bitirir?§
Bir web sayfası, ürün etiketi, ihale dokümanı, rapor, yatırımcı sunumu veya reklam ifadesinin aynen yayımlanması, sınırlandırılması, ek açıklamayla yayımlanması ya da kanıt tamamlanana kadar durdurulması kararını verir. Bu kontrol resmî makam kararı veya hukuki güvenli liman değildir.
Yedi adımlı sistemdeki yeri§
Ana yeri Kanıtla ve güncelledir. İddia sınırı Ölç, hukuki/pazar ortamı Maruziyeti belirle, hedef dili Hedef koy, proje/ürün etkisi Seçenekleri değerlendir, finansman beyanı Finanse et, gerçekleşme durumu Uygula adımlarının kanıtını kullanır. Son adım önceki altı adımdaki boşluğu pazarlama diliyle kapatamaz.
Girdi → yöntem → çıktı§
Girdi: Taslak ifade ve kullanım kanalı, amaçlanan kitle, envanter/ürün/proje hesabı,
hedef yöntemi, giderim/kredi kaydı, karşılaştırma, güvence, sözleşme ve güncel hukuk.
Yöntem: İddia parçalama; konu-sınır-dönem-yöntem-kan(ı)t eşleme; azaltım/giderim/
kredi/kaçınılan ayrımı; niteleyici ve görsel kontrol; hukuk/güvence onay kapısı.
Çıktı: Onaylı ifade, zorunlu dipnot/bağlantı, reddedilen bölüm gerekçesi, kanıt
indeksi, sahibi ve yeniden kontrol tarihi.
Kontrolün uygulanması§
Önce iddia fiil ve niteleyicilere bölünür: azalttık, önledik, karbon nötr, net sıfır, sıfır karbon, yenilenebilir, düşük emisyonlu, doğrulandı, uyumlu gibi
her sözcük ayrı kanıt gerektirebilir. Konu şirket mi, tesis mi, ürün mü, proje mi;
coğrafya ve dönem ne; CO₂ mi tüm ilgili sera gazları mı; Scope veya yaşam döngüsü
hangi sınırdadır? Dipnot ana iddianın tersini gizlemek için kullanılmaz.
Brüt emisyon ve fiziksel azaltım en önde tutulur. Kaçınılan emisyon, karşı-olgusal alternatife göre ayrı etki olarak; giderim atmosferden alım ve depolama yöntemiyle; karbon kredisi program, seri/kimlik, miktar, vintage, sahiplik, çift sayım kontrolü ve itfa kaydıyla ayrı açıklanır. Kredi satın alımı Scope 1–3 emisyonunu düşürmez. Market- based Scope 2 sonucu sunuluyorsa location-based sonuç ve sözleşmesel araç kalitesi ilgili yönteme göre saklanmaz.
Karşılaştırmalı iddia aynı ürün işlevi, coğrafya, dönem, veri kalitesi ve yaşam döngüsü sınırında olmalıdır. “Yüzde 30 daha düşük” ifadesinde referans ürün/yıl, hesap yöntemi, birim ve maddi yaşam döngüsü aşamaları görünür. Bir sektör ortalaması, tek tesis ürünü veya pazarlama seçimi için uygun karşılaştırma olmayabilir.
Güvence sözcüğü rapor kapsamıyla sınırlandırılır. Envanterin sınırlı güvence alması, hedefin, ürün iddiasının veya kredi bütünlüğünün doğrulandığı anlamına gelmez. Logo, yeşil renk, doğa görseli ve grafik ekseni de iddianın parçası olarak kontrol edilir; metin doğru olsa bile görsel toplam sonucu abartmamalıdır.
Dosyayı sürdürülebilirlik/yöntem sahibi hazırlar; hukuk statü ve yanıltıcılık riskini, iletişim kanal dilini, güvence sahibi kapsam atfını onaylar. Veri veya standart sürümü, kredi durumu, ürün reçetesi ya da dönem değiştiğinde yayın kaydı tetiklenir. Eski beyan arşivlenir; süresi geçmiş ifade otomatik yayında kalmaz.
TEMSİLİ örnek§
Bir ürün için “yüzde 40 daha düşük karbonlu ve karbon nötr” yazılmak istensin. Ürün ayak izi yalnız beşikten kapıya hesaplanmış, referans eski reçete, düşüşün bir bölümü satın alınan elektriğin market-based sonucundan, kalan ayak izi kredilerle dengelenmiştir. Kontrol ifadeyi ikiye ayırır: karşılaştırma sınırını ve iki Scope 2 sonucunu açıklar; karbon nötrlük iddiası için kullanılan ölçüt, kredi ve itfa/güvence kanıtı yeterli değilse bu kısmı durdurur. Örnek hukuki görüş değildir.
Karar çizimi§
- 01Taslak iddiayı parçalara ayır
- 02Konu + sınır + dönem + yöntem
- 03Brüt emisyon + fiziksel azaltım
- 04Giderim/kredi/kaçınılanı ayrı kanıtla
- 05Karşılaştırma + belirsizlik + görsel
- 06Hukuk + güvence + iletişim onayı
- 07Yayımla / daralt / beklet / kaldır
onay kapılarından geçerek dört yayın kararından birine ulaşır.
İndirme ve sürüm§
RS-014 · v1.0 · LOCAL —
PDF kontrolünü indir.
Ne değildir? Sık hatalar§
- Yeşil dil veya iyi niyet değerlendirmesi değildir.
- Kredi satın alımını fiziksel azaltım yapmaz.
- Sınırlı envanter güvencesini bütün iddialara genişletmez.
- Küçük dipnotla ana görselin yanıltıcı etkisini düzeltmez.
- Bir kez onaylanan ifadeyi süresiz geçerli kılmaz.
Beş maddelik karar kontrolü§
- Konu, sınır, gaz/Scope, dönem, yöntem ve karşılaştırma açık.
- Brüt emisyon ve fiziksel azaltım ayrı ve kanıtlı.
- Giderim, kredi, itfa ve kaçınılan emisyon ayrı açıklanmış.
- Güvence kapsamı, belirsizlik, görsel ve niteleyiciler tutarlı.
- Hukuk/iletişim onayı, yayın süresi ve güncelleme tetikleyicisi kayıtlı.
Birincil kaynaklar§
- ISO 14068-1:2023 (yeni sekmede açılır) — erişim 28.08.2026.
- UN High-Level Expert Group — Integrity Matters (yeni sekmede açılır) — erişim 28.08.2026.