Dekarbonizasyon veri talep listesi nasıl kullanılır?

Kısa cevap§

Veri talep listesi, herkese aynı “karbon verisini gönderin” e-postasını atmak için değil; her hesap için gerekli kaynak kaydı, dönem, birim, sistem, sahip, kanıt, kalite ve kullanım izinlerini tanımlamak için kullanılır. Aynı fatura veya sayaç birden çok yöntemi besleyebilir, fakat Türkiye ETS, kurumsal envanter, CBAM ürünü, finansal model ve raporlama çıktısının sınırı ayrı tutulur. Eksik veri sıfır yazılmaz; tahmin yöntemi, belirsizlik ve iyileştirme sahibiyle kaydedilir.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

İlk veri toplama döngüsünde hangi kaydın kimden, hangi format ve kanıtla, hangi tarihe kadar isteneceğini ve gelmeyen verinin hangi kararı bloke edeceğini belirler.

Yedi adımlı sistemdeki yeri§

Ana yeri Ölç adımıdır. Aynı liste maruziyet analizi için tesis/ürün kapsamını, hedef için baz yılı, seçenek için proses verisini, finans için fiyat ve maliyeti, uygulama için kilometre taşını, kanıt/güncelleme için belge izini besler. Liste bütün bu yöntemleri tek hesaba dönüştürmez; her alanın kullanım_amacı ve method_id kaydı bulunur.

Girdi → yöntem → çıktı§

Girdi: Organizasyon/tesis/ürün sınırı, kaynak listesi, veri sistemleri, hesap ve raporlama amaçları, dönem, maddilik/sıcak nokta önceliği.
Yöntem: Kaynak–alan matrisi; veri sahibine görev; şema ve birim doğrulama; kanıt bağlantısı; kalite puanı; eksik/tahmin/iyileştirme akışı.
Çıktı: İzlenebilir veri envanteri, teslim durumu, tahmin kaydı, kanıt indeksi ve kararı bloke eden açıkların listesi.

Dosyanın yapısı ve sorumluluk§

Talep kataloğu sekmesi her satırda benzersiz data_id, iş amacı, sınır, tesis/ürün, kaynak, alan tanımı, dönem, sıklık, birim, beklenen format, sistem, veri sahibi, onaylayan, son tarih ve kanıt türünü tutar. Teslim ve kalite sekmesi gelen kaydın kapsam, tamlık, zamanlılık, tutarlılık ve yeniden üretilebilirliğini değerlendirir. Dönüşüm sekmesi orijinal birimi, dönüşüm katsayısını, faktör sürümünü ve işlem sahibini ayırır. Kanıt indeksi dosya adını değil, erişim kontrollü depo bağlantısını, hash veya belge kimliğini ve saklama süresini kaydeder.

Listeyi envanter sahibi koordine eder; veriyi uydurmaz veya tek başına onaylamaz. Enerji ve yakıt kayıtlarını tesis/enerji; üretimi operasyon; hammaddeyi satın alma/ERP; lojistiği lojistik; maliyet ve fiyat yılını finans; tüzel kişi ve sözleşme kapsamını hukuk/finans; sistem erişimini BT onaylar. Güvence ekibinin daha sonra inceleyebilmesi için hazırlayan ve onaylayan ayrılır.

İlk talep risk bazlıdır. Scope 1–2 için kaynak tamlığı ve kanıt; Scope 3 için önce 15 kategori taraması ve sıcak nokta; ürün/CBAM için üretim rotası, miktar, öncül ve tahsis; proje için baz ve proje senaryosunu ayıran teknik parametreler istenir. Her şeyi ilk turda birincil veriyle toplama iddiası yerine, karar açısından maddi alanların kalite iyileştirme yolu kurulur.

Gelen veri sessizce “temizlenmez”. Dönem kayması, birim hatası, çift kayıt, sayaç değişimi, fatura tahakkuku veya üretim uyumsuzluğu bir kontrol sonucu olarak saklanır. Tahmin gerekiyorsa neden, yöntem, vekil veri, kapsanan oran, belirsizlik ve değiştirme tarihi yazılır. Liste en az her envanter kapanışında ve organizasyon/yöntem değiştiğinde güncellenir.

TEMSİLİ örnek§

Bir tesiste doğal gaz satırı m³, fatura dönemi ve sayaç kimliğiyle gelir; elektrik satırı fatura ve ana sayaçla eşleşir. Satın alınan çeliğin yalnız parasal harcaması mevcuttur. Liste çeliği 0 t yapmaz: miktar ve tedarikçi verisi için satın alma sahibini, geçici harcama yöntemini, kapsanan harcama oranını ve üçüncü çeyrek iyileştirme tarihini yazar. CBAM üretim rotası için bu harcama verisinin yeterli olmadığı ayrıca işaretlenir.

Karar çizimi§

Karar ve yöntem alanı

TEMSİLİ · Yöntem ve sınırlar sayfa metninde açıklanır.

iyileştirme yoluna gider. Mobilde dikey; veri tablosu ekran okuyucuya açıktır.

İndirme ve sürüm§

RS-003 · v1.0 · LOCAL — XLSX şablonunu indir. Formüller kilitli mantık hücrelerinde, girişler veri doğrulamalı; temsili satırlar ayrı etiketli olur.

Ne değildir? Sık hatalar§

• Tek bir “karbon verisi” sütunu veya e-posta eki listesi değildir.
• Eksik veriyi sıfırla doldurma aracı değildir.
• Kurumsal envanter verisini otomatik CBAM/ürün sonucu yapmaz.
• Kalite puanı doğrulama veya makul güvence sonucu değildir.
• Dosya adı ve klasörü kanıt izi yerine geçmez.

Beş maddelik karar kontrolü§

• Her veri alanının karar amacı, sınırı ve yöntemi yazıldı.
• Kaynak, dönem, orijinal birim, sistem ve veri sahibi tanımlandı.
• Kanıt, hazırlayan/onaylayan ve kalite kontrolü bağlandı.
• Eksik/tahmin verinin yöntemi, oranı ve iyileştirme tarihi açık.
• Aynı kaydın farklı hesaplarda ayrı dönüşüm ve sınırı korunuyor.

Birincil kaynaklar§

• GHG Protocol Corporate Standard (yeni sekmede açılır) — erişim 28.08.2026.
• GHG Protocol Scope 3 Standard (yeni sekmede açılır) — erişim 28.08.2026.