CBAM ve TR ETS yıllık yük hesaplayıcısı
Bu sayfada
Eğitim düzeyinde TR ETS ve CBAM yükünün aynı emisyon üzerinden neden iki ayrı hesapla oluştuğunu öğretir ve gerçek çalışmada hangi tesis verisinin, hangi tahsisat patikasının ve hangi fiyat varsayımının tarihli künyeyle toplanacağını belirler.
Uzman inceleme kapısı
CBAM ve TR ETS mevzuatı, çimento emisyon hesabı, erişilebilir tablo ve gizlilik
Karbon maliyeti aracı panelde çalışır.
Yıllık üretim, emisyon ve ihracat verilerinizle çok yıllı karbon bedelini hesaplayın. Araç ücretsiz hesabınızın çalışma alanında açılır: girişlerinizi saklar, kaydettiğiniz çalışmayı sonra kaldığınız yerden sürdürürsünüz. Bu sayfa aracın ne yaptığını, neyi yapmadığını ve dayandığı kaynakları anlatır.
Kısa cevap§
Bu eğitim aracı, bir çimento tesisi için üretim, klinker oranı, emisyon faktörleri, AB'ye ihracat payı, ücretsiz tahsisat katsayıları ve iki karbon fiyatı girildiğinde 2026–2035 arası her yılın TR ETS yükünü ve CBAM yükünü ayrı ayrı, yıl tablosu ve çizgi grafiğiyle gösterir; fiyat, tahsisat ve AB payı yıl yıl düzenlenir. Kullanıcı, ücretsiz tahsisatın neden "ödenmiş karbon fiyatı" sayılmadığını ve yalnız fiilen ödenen bedelin CBAM'den düşüldüğünü görür. Araç beyan, MRV raporu, sertifika hesabı veya vergi hesabı üretmez. Girdiler yalnız tarayıcı belleğinde tutulur; sunucuya gönderilmez.
Bu sayfa hangi kararı bitirir?§
Eğitim düzeyinde TR ETS ve CBAM yükünün aynı emisyon üzerinden neden iki ayrı hesapla oluştuğunu öğretir ve gerçek çalışmada hangi tesis verisinin, hangi tahsisat patikasının ve hangi fiyat varsayımının tarihli künyeyle toplanacağını belirler.
Yedi adımlı sistemdeki yeri§
Ana yeri Ölç ile Seçenekleri değerlendir arasındadır. Klinker ve yakıt verisi Ölç, tahsisat ve fiyat patikası Senaryo, çıkan yıllık yük Finanse et adımına girdi olur. Araç maruziyeti hukuken belirlemez; CN kodu, ürün rotası ve beyan sahibi sorumluluğu birincil kaynaktan doğrulanır.
Girdi → yöntem → çıktı§
Girdi: Çimento üretimi (t/yıl), klinker/çimento oranı, kalsinasyon ve yakıt emisyon
faktörü (tCO₂/t klinker), öğütme elektriği (kWh/t çimento), şebeke faktörü
(tCO₂/MWh); 2026–2035 için yıl yıl AB'ye giden pay, TR ETS ücretsiz tahsisat
(tCO₂/t klinker), CBAM tahsisat düzeltmesi (tCO₂/t klinker), TR ETS fiyatı ve AB ETS
fiyatı (€/tCO₂). Üretim ve emisyon faktörleri bütün yıllarda ortaktır.
Yöntem: Klinker tonu = çimento × oran. Doğrudan emisyon = klinker × (kalsinasyon +
yakıt). Dolaylı emisyon = elektrik × şebeke faktörü. TR ETS yükü = pozitif(doğrudan −
klinker × TR tahsisat) × TR fiyat. AB'ye giden gömülü emisyon = ihracat payı × (doğrudan +
dolaylı). CBAM yükü = pozitif((gömülü − ihracat klinkeri × CBAM düzeltmesi) × AB fiyat −
ihracat payına düşen fiilen ödenmiş TR bedeli).
Çıktı: Yıl yıl TR ETS yükü, CBAM yükü, toplam ve ton çimento başına yük (tablo, on yıl
toplamı ve çizgi grafiği); seçili yıl için klinker tonu, doğrudan ve dolaylı emisyon, ara
sonuçlar ve tahsisat duyarlılığı.
Yöntem ve ekran davranışı§
Araç yayımlanmış başlangıç senaryosuyla açılır. Ayrıntı yılı seçicisi ve AB’ye giden üretim payı (%) ilk ekranda görünür; hesap her zaman 2026–2035 dönemini kapsar. İhracat payı boş gelir; kullanıcı %0–100 arası değer girmeden CBAM yükü, toplam yük, ton başına toplam, yıl tablosu ve grafikler gösterilmez. Girilen pay bütün yıllara uygulanır; Yıl yıl yük tablosunda her yılın payı, TR ETS ve CBAM fiyatı, TR tahsisatı ve CBAM düzeltmesi ayrı düzenlenir, satırdaki yıl seçilince göstergeler, duyarlılık grafiği ve ara sonuçlar o yıla döner. Tablonun altında on yıl toplamı ve yıl yıl toplam yük ile TR ETS payını çizen grafik bulunur. AB’ye satış yoksa açıkça 0 girilir; bu durumda CBAM yükü sıfır, toplam üretime ait TR ETS yükü kendi hesabına göre devam eder.
Tahsisat ve fiyat tablosu ürün portföyü aracıyla aynı yayımlanmış senaryoyu kullanır. TR tahsisatı 2026–2030 için 0,850, 2031–2035 için 0,775 tCO₂/t klinkerdir; TR ETS için resmî klinker kıyası henüz belirlenmediğinden bu bizim varsayımımızdır. CBAM düzeltmesi, AB gri klinker kıyası 0,656 tCO₂/t klinker (Uygulama Tüzüğü (AB) 2026/1412, 2026–2030) ile ilgili yılın CBAM katsayısının (Direktif (AB) 2023/959) çarpımıdır. 2030 katsayısı %51,5; 2032 katsayısı %26,5’tir. CBAM fiyatı AB ETS fiyatını izler; başlangıç patikası Avrupa Komisyonu’nun 2025 projeksiyon parametrelerindendir (2030’a kadar 95 €/tCO₂). Bu başlangıçlar resmî tahsisat kararı değildir. Müşteri kendi değerlerini sayısal alanlarda düzenler; tahsisatlar beş ondalığa kadar korunur. Yıl değiştirip geri gelmek o yılın düzenlemelerini korur. Model referansını sıfırlamak ihracat payını yeniden boşaltır.
CBAM karbon fiyatı €/tCO₂ cinsinden bir girdidir; ürünün ihracat satış fiyatı değildir. Sonuçlar yıllık karbon yükünü gösterir, satış geliri hesaplanmaz. Negatif yük üretilmez; fazla tahsisat satış geliri olarak sayılmaz.
Sonuç kutusunun altındaki duyarlılık grafiği, diğer girdiler sabitken TR ücretsiz tahsisatını sıfırdan toplam emisyon faktörüne kadar tarar ve toplam, TR ETS ve CBAM yükünü üç ayrı çizgiyle gösterir; çizgiler kalınlık ve kesik desenle ayrılır, imleçle seçilen nokta sol kutuda sayıyla yazılır. Grafik tahsisatın yurt içi yükü silerken sınırda ödenen bedeli artırdığını gösterir.
İlk formda üretim, klinker oranı, elektrik tüketimi, ayrıntı yılı ve AB satış payı yer alır. Emisyon faktörleri, karbon fiyatı ve ücretsiz emisyon hakkı otomatik değerlerle çalışır; Karbon hesabında kullanılan varsayımlar alanı isteğe bağlı açılır. Aktarılmayan emisyon bilgileri örnek değerlerle tamamlanır; bu durumda sonuç bir senaryo ön hesabıdır.
Üretim, klinker oranı, toplam üretimin AB’ye giden payı, seçili yıl, tahsisatlar ve karbon fiyatları ürün portföyünden URL ile gelebilir. AB payı, toplam ihracat payı × ihracatta AB oranıdır. Açıkça gönderilen 0 korunur; boş/geçersiz pay otomatik bir yüzdeyle doldurulmaz. Diğer emisyon ve elektrik girdileri temsili kalır. Mahsup satırı yalnız fiilen ödenen TR ETS bedelinin ihracat payına düşen kısmını düşer. Ücretsiz tahsisat, iç karbon fiyatı veya gönüllü kredi mahsup edilmez. Gerçek çalışmaya geçiş için künye zorunludur: yıl, fiyat yılı, tahsisat kaynağı, emisyon faktörü kaynağı, doğrulama durumu ve inceleme tarihi.
TEMSİLİ örnek§
2026 başlangıç senaryosunda 1 milyon ton çimento, 0,72 klinker oranı, 0,53 kalsinasyon ve 0,30 yakıt faktörü, 100 kWh/t elektrik, 0,42 tCO₂/MWh şebeke kullanılsın. Kullanıcı AB payını %20 girsin. TR tahsisatı 0,850, CBAM düzeltmesi 0,6396 tCO₂/t klinker; ETS fiyatı 0, CBAM fiyatı 95 €/tCO₂ olur.
Klinker 720.000 t; doğrudan emisyon 597.600 t; dolaylı emisyon 42.000 t. AB’ye gömülü emisyon 127.920 t, tahsisat düzeltmesi 92.102,4 t olur. Bu senaryoda ödenmiş TR bedeli 0’dır. CBAM yükü (127.920 − 92.102,4) × 95 = 3.402.672 €/yıl, toplam üretime bölününce 3,402672 €/t çimento. Bu bir temsili tesis hesabıdır; tam tesis modelinin sonucu değildir. AB payı 0 girilirse CBAM yükü de 0 olur.
Karar çizimi§
Sol sütun tesis girdileri; orta sütun doğrudan ve dolaylı emisyonu ayıran iki ray; sağ sütun TR ETS ve CBAM yüklerini ayrı kutuda, mahsup okunu tek yönlü gösterir. Mobilde sütunlar alt alta iner; yazdırmada birimler korunur.
Ne değildir? Sık hatalar§
- CBAM beyanı, sertifika sayısı veya MRV raporu üretmez.
- Ücretsiz tahsisatı ödenmiş karbon fiyatı gibi mahsup etmez.
- Çok yıllı patika, sertifika fiyat ortalaması veya kur etkisi içermez.
- Girilen emisyon faktörünü doğrulanmış tesis verisi saymaz.
- Şebeke elektriğini TR ETS tabanına eklemez; iki sistemin sınırı farklıdır.
Beş maddelik karar kontrolü§
- Klinker tonu ve emisyon faktörleri aynı yıl ve aynı sınırdan alındı.
- TR tahsisat ve CBAM düzeltmesi yıl bazlı resmî patikayla eşlendi.
- Mahsup yalnız fiilen ödenen bedelle sınırlandı.
- Dolaylı emisyon CBAM'de dahil, TR ETS'te hariç tutuldu.
- Gerçek çalışma için künye ve uzman incelemesi listelendi.
Birincil kaynaklar§
- Regulation (EU) 2023/956 — CBAM (yeni sekmede açılır) — erişim 03.09.2026.
- Avrupa Komisyonu — CBAM çimento sektör rehberi (yeni sekmede açılır) — erişim 03.09.2026.
- Avrupa Komisyonu — Carbon Border Adjustment Mechanism (yeni sekmede açılır) — erişim 03.09.2026.