Yeşil kredi ve tahvilde fon tahsisi nasıl kurulur?

Kısa cevap — Yeşil kredi veya tahvilin temel belirleyicisi, net fonun tanımlı uygun yeşil projelere tahsisidir. Çerçeve; fon kullanımı, proje değerlendirme ve seçimi, fon yönetimi ve raporlamayı açıklar. Tahsis defteri proje, harcama tarihi, yeni finansman/yeniden finansman ayrımı, tutar ve bakiyeyi izler; etki raporu yöntem, sınır ve belirsizliği verir. KPI hedefi veya marj değişimi zorunlu unsur değildir. Uygun proje, kredi riskini ortadan kaldırmaz; tahsis ve beklenen proje etkisi, gerçekleşmiş kurumsal emisyon azaltımıyla aynı kayıt değildir.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

Karar, işlem için yeterli uygun proje havuzu, izlenebilir tahsis sistemi ve raporlanabilir etki yöntemi bulunup bulunmadığını belirlemektir.

Yedi adımda yeri: Ölç → Maruziyeti belirle → Hedef koy → Seçenekleri değerlendir → Finanse et → Uygula → Kanıtla ve güncelle.

Girdi → yöntem → çıktı: Proje kartları, harcama ve uygunluk kriterleri → seçim komitesi, tahsis defteri, bakiye kontrolü ve etki hesabı → çerçeve, uygun portföy, tahsis/etki raporu ve dış inceleme kanıtı.

Dört çekirdek bileşen§

Fon kullanımı: uygun kategori ve hariç tutmalar, yeni finansman/yeniden finansman payı ile geriye bakış dönemi tanımlanır. Proje seçimi: teknik çevresel fayda kadar önemli riskler, izinler ve yönetim süreci değerlendirilir. Fon yönetimi: net fon, uygun harcamalara kadar ayrı hesap, alt hesap veya izlenebilir iç sistemle takip edilir; geçici yönetim açıklanır. Raporlama: tam tahsise kadar periyodik tahsis, sonrasında maddi değişiklik; uygun olduğunda nicel/nitel etki bilgisi sunulur.

ICMA GBP tahviller, LMA GLP krediler için gönüllü piyasa ilkeleridir. SPK'nın 13 Ağustos 2026 rehberi Türkiye'deki ilgili sermaye piyasası araçları için başvuru, çerçeve, raporlama ve dış değerlendirme esaslarını belirler. “European Green Bond/EuGB” adı ise seçilirse AB 2023/2631 Tüzüğü'nün ayrı şartlarına tabidir; her yeşil tahvil EuGB değildir.

TEMSİLİ örnek§

Net fonu 100 milyon TL olan beş yıllık yeşil tahvilin ilk yıllık raporunda iki projeye 85 milyon TL tahsis edilsin: A projesine 60 milyon TL, B'ye 25 milyon TL.

Tahsis oranı = 85 / 100 = %85
Tahsis edilmemiş bakiye = 100 − 85 = 15 milyon TL

A'nın toplam proje maliyeti 80 milyon TL ve yıllık brüt azaltımı 4.000 tCO₂e; B'nin maliyeti 40 milyon TL ve azaltımı 2.000 ton olsun. Basit finansman payı yaklaşımı çerçevede seçilmişse:

Atfedilen etki_A = 60/80 × 4.000 = 3.000 tCO₂e/yıl
Atfedilen etki_B = 25/40 × 2.000 = 1.250 tCO₂e/yıl
Raporlanan finansman paylı etki = 4.250 tCO₂e/yıl

Bu bir proje etki metriğidir; şirket envanterinden veya PCAF finanse edilen emisyon hesabından düşülmez. Gerçekleşen etki devreye alma ve M&V ile güncellenir.

Hesap künyesi: 2026 nominal TL; proje değerlendirme iskonto oranı %14 nominal, işleme/projeye özgü ve evrensel eşik değil; araç ömrü 5 yıl, proje ömrü 10 yıl; üretim bazı 90.000 ton ürün/yıl; karbon sınırı A ve B proje Scope 1+2 brüt baz farkı; karbon fiyatı 0 / 1.500 / 3.000 TL/tCO₂e, tahsis oranına alınmadı; belirsizlik proje etkisi ±%20, devreye alma ±6 ay; son inceleme 28.08.2026.

Karar çizimi§

Bileşen: YesilFonTahsisDefteri. En iyi tür: fon akışlı Sankey benzeri tahsis zinciri; net fon, proje ve tahsis edilmemiş bakiye arasında tutar korunumunu gösterir.

Kesin veri şeması/etiketler: instrument_id, net_proceeds_tl, project_id, eligibility_category, expenditure_date, allocation_tl, financing_type, refinancing_lookback, unallocated_balance_tl, impact_metric, impact_value, method_version, external_review_status. Akış etiketleri “net fon / tahsis / bakiye”; etki birimi “tCO₂e/yıl, finansman paylı”. Caption: “Her lira tahsis defterinde, her etki yöntem notunda izlenir.” Alt metin 100–85–15 dengesini ve 4.250 ton metriği okur. Mobilde proje listesi; baskıda tutarlar doğrudan etiketli; azaltılmış harekette yoktur. Tablo alternatifi işlem ve proje satırlarını verir.

Ne değildir? Sık hatalar§

Yeşil etiket faiz indirimi, taksonomi uyumu veya proje başarısı garantisi değildir. Net fon yerine ihraç brüt tutarını izlemek; proje seçimini yalnız kategori adına dayandırmak; yeniden finansmanı açıklamamak; tahsis edilmemiş bakiyeyi görünmez kılmak ve beklenen etkiyi gerçekleşmiş kurumsal azaltım ya da PCAF sonucu saymak hatadır.

Beş karar kontrolü§

• Uygun kategoriler, hariç tutmalar ve seçim yetkisi çerçevede mi?
• Net fon, tahsis, yeniden finansman ve bakiye proje düzeyinde izleniyor mu?
• Önemli çevresel-sosyal riskler ve izinler seçimde değerlendiriliyor mu?
• Etki sınırı, atıf yöntemi, belirsizlik ve M&V planı açık mı?
• Dış inceleme ve raporlama takvimi uygulanan kurala göre mi?

Birincil kaynaklar§

Erişim: 28.08.2026.

• ICMA — Green Bond Principles (yeni sekmede açılır)
• LMA — Green Loan Principles, Mart 2025 (yeni sekmede açılır)
• SPK — Yeşil, Sürdürülebilir ve Sosyal Sermaye Piyasası Araçları Rehberi duyurusu (yeni sekmede açılır)
• EUR-Lex — European Green Bond Regulation (EU) 2023/2631 (yeni sekmede açılır)
• IFC — Performance Standards (yeni sekmede açılır)