AB Taksonomisinde eligibility ve alignment kararı nasıl verilir?
Bu sayfada
“Bir faaliyet veya CAPEX kalemi için Taksonomi uyumu iddia edebilir miyiz?” kararını bitirir. Karar: Önce eligible faaliyet ve ekonomik kod eşlemesini, sonra dört alignment kapısını faaliyet düzeyinde belgeleyin; KPI ve finansman sonucunu bundan sonra hesaplayın.
Adres: /mevzuat-ve-pazar/ab-taksonomisi · Öncelik: L1
Kısa cevap§
AB Taksonomisi, bir ekonomik faaliyetin çevresel olarak sürdürülebilir sayılma koşullarını tanımlayan faaliyet düzeyi sınıflandırmadır. Eligibility, faaliyetin Taksonomi teknik düzenlemelerinde tarif edilmesi; alignment ise faaliyetin önemli katkı, diğer amaçlara önemli zarar vermeme (DNSH), asgari güvenceler ve teknik tarama kriterlerini birlikte karşılamasıdır. Eligibility tek başına “yeşil” değildir; alignment da bütün şirketi sertifikalandırmaz, kredi onayı veya ucuz faiz garantisi vermez. CAPEX kanıtı faaliyet, dönem, kriter ve finansal hesapla izlenmelidir.
Durum: YÜRÜRLÜKTE; teknik kriter/sadeleştirme sürümleri tarihli
Uzman incelemesi: AB sürdürülebilir finans hukukçusu, çevre teknik uzmanı ve finansal raporlama uzmanı incelemesi bekliyor.
Hukuk inceleme tarihi: 28.08.2026; Delegated Act veya Komisyon SSS değişikliğinde yeniden.
Bu sayfa hangi kararı bitirir?§
“Bir faaliyet veya CAPEX kalemi için Taksonomi uyumu iddia edebilir miyiz?” kararını bitirir. Karar: Önce eligible faaliyet ve ekonomik kod eşlemesini, sonra dört alignment kapısını faaliyet düzeyinde belgeleyin; KPI ve finansman sonucunu bundan sonra hesaplayın.
Yedi adımlı sistemdeki yeri§
2 Maruziyet, 4 Seçenek, 5 Finans, 7 Kanıt. Taksonomi hedef koyma standardı değildir; yatırım seçeneğini çevresel ve sosyal kapılardan geçirip açıklama/finans veri paketine bağlar.
Girdi → yöntem → çıktı§
Girdi: tüzel kişi/raporlama kapsamı, ekonomik faaliyet ve NACE, ciro/CAPEX/OPEX, ilgili Delegated Act faaliyeti, teknik eşik, DNSH ekleri ve asgari güvence prosedürleri. Yöntem: eligibility eşlemesi; Regulation 2020/852 Art. 3 ve 9–18; güncel teknik kriter; Article 8 KPI metodolojisi. Çıktı: faaliyet bazlı eligible/aligned matrisi, kanıt indeksi ve açıklanabilir KPI.
Hukuki kimlik ve dört kapı§
| Alan | Kayıt |
|---|---|
| Yargı/kurum | AB; Avrupa Komisyonu, raporlama ve finansal piyasa yetkili makamları |
| Norm/statü | Tüzük (AB) 2020/852 ve Delegated Acts; YÜRÜRLÜKTE |
| Asıl muhatap | Taksonomi Tüzüğü/Article 8 ve ilgili finansal ürün kuralları kapsamındaki kuruluş; tedarikçi verisi dolaylı istenebilir |
| Çevresel amaçlar | Art. 9: iklim azaltımı, uyum, su/deniz, döngüsel ekonomi, kirlilik, biyoçeşitlilik/ekosistem |
| Alignment | Art. 3: önemli katkı + DNSH + Art. 18 asgari güvenceler + teknik tarama kriterleri |
| Açıklama | Art. 8 ve 2021/2178: uygun/uyumlu ciro, CAPEX, OPEX veya finansal kuruluş KPI'ları; güncel konsolide sürüm kullanılmalı |
Teknik tarama kriteri yalnız iklim eşiği değildir. İlgili faaliyetin önemli katkı koşulu sağlanırken diğer beş amaca DNSH ekleri kontrol edilir: iklim risk/uyum değerlendirmesi, su, döngüsellik, kirlilik ve biyoçeşitlilik gibi kanıtlar faaliyet ve yere göre değişebilir. Asgari güvenceler Art. 18'de OECD Çok Uluslu İşletmeler Rehberi ve BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkelerine bağlanan özen/çözüm prosedürleridir; bir tedarikçi davranış kodu imzasına indirgenemez.
Kriterlerin “hangi tarihteki sürümü” uygulandığı kanıtın parçasıdır. 2025/2026 sadeleştirmeleri ve konsolide 2021/2178 KPI metni dikkate alınır; eski şablonla yeni dönemi hesaplamak karşılaştırmayı bozar. Finansal önemlilik eşiği veya açıklama kolaylığı, faaliyetin fiziksel teknik kriterini kendiliğinden değiştirmez.
Temsili örnek: Fabrika ısı pompası CAPEX'i ilgili faaliyete eşleştiği için eligible olsun. Uyum iddiası için verim/teknik eşik yanında iklim riskine dayanıklılık, soğutucu akışkan/kirlilik, su ve döngüsellik DNSH kanıtı ile asgari güvence prosedürü gerekir. 10 milyon TL yatırımın yalnız 7 milyon TL'si kriter ve muhasebe tanımını karşılıyorsa, temsili aligned CAPEX 7 milyondur; bütün şirket “%70 yeşil” denmez.
Uygulama dosyası: faaliyet bazlı kanıt indeksi§
Taksonomi dosyasının temel birimi şirket veya yatırım etiketi değil, faaliyet–dönem–kriter birleşimidir. Her satıra ekonomik faaliyet açıklaması, NACE yardımcı kodu, ilgili Delegated Act eki ve paragrafı, önemli katkı testi, her DNSH başlığı, asgari güvence kontrolü, finansal tutar ve kanıt bağlantısı yazılır. Uygun değil, eligible fakat aligned değil, aligned ve değerlendirme için veri eksik ayrı sonuçlardır; sonuncusu başarı gibi toplanmaz. CAPEX planı kullanılıyorsa planın amacı, onay tarihi, yatırım kalemleri, tamamlama süresi ve beklenen kriter uyumu ayrıca izlenir. Muhasebe ekibi KPI pay ve paydasını, teknik ekip fiziksel eşiği, hukuk/insan hakları ekipleri DNSH ile asgari güvenceleri ayrı imzalar. Kriter sürümü değiştiğinde geçmiş açıklama sessizce yeniden yazılmaz; hangi dönemin hangi sürümle raporlandığı korunur. Finansörün kendi kredi politikası da bu sonuçtan ayrı sütunda tutulur; Taksonomi alignment'ı kredi kararı yerine geçmez.
Karar çizimi§
Görsel üretim notu: D, E ve F üç seri kapıdır; herhangi biri başarısızsa “eligible fakat aligned değil” çıkışı görünür. Taksonomi dışı ≠ zararlı açıklaması görselde ve alt metinde korunur.
Ne değildir? Sık hatalar§
- Eligibility'yi alignment veya çevre sertifikası sanmak.
- Tek bir aligned faaliyetten bütün şirket için “yeşil” sonucu çıkarmak.
- Önemli katkıyı gösterip DNSH ve asgari güvenceleri atlamak.
- Finansman/ucuz faiz onayını Taksonomi uyumunun otomatik sonucu saymak.
- Kriter, NACE, KPI ve muhasebe sürüm tarihini kanıt dosyasına koymamak.
Beş maddelik karar kontrolü§
- Faaliyet tanımı/NACE ve eligible gerekçesi doğru sürüme bağlı mı?
- Önemli katkı ve teknik kriter nicel kanıtla karşılanıyor mu?
- Diğer çevresel amaçların tüm DNSH ekleri incelendi mi?
- Art. 18 asgari güvenceler için özen ve çözüm kanıtı var mı?
- Ciro/CAPEX/OPEX paydası, dönem ve muhasebe izi tekrarlanabilir mi?
Birincil kaynaklar§
- Taksonomi Tüzüğü (AB) 2020/852 (yeni sekmede açılır) — Art. 3, 8, 9–18; erişim 28.08.2026.
- İklim Delegated Act (AB) 2021/2139 (yeni sekmede açılır) — faaliyet ve teknik kriter ekleri; erişim 28.08.2026.
- Article 8 Delegated Act (AB) 2021/2178 — 1.01.2026 konsolide (yeni sekmede açılır) — KPI içerik/sunum/metodoloji; erişim 28.08.2026.
- Komisyon minimum safeguards bildirimi (yeni sekmede açılır) — Art. 18 resmî açıklaması, normun yerine geçmez; erişim 28.08.2026.