Türkiye'de dekarbonizasyon düzenleme haritası
Türkiye'de “dekarbonizasyon mevzuatı” tek bir metin değildir.
Bu sayfada
Her düzenlemenin asıl muhatabını, hesap sınırını, veri talebini ve yatırım etkisini ayrı satırda eşlersiniz.
Asıl muhatap: Yönetim kurulu, sürdürülebilirlik, hukuk, finans, üretim, yatırım ve ihracat ekipleriTürkiye'de “dekarbonizasyon mevzuatı” tek bir metin değildir. Kanun çerçeveyi kurar; ETS emisyonu fiyat sinyaline, TSRS finansal açıklamaya, EEYY teknik çevre performansına, enerji mevzuatı enerji yönetimine, SPK ve BDDK ise finansman kanallarına bağlar.
Haritanın merkezi: 7552 sayılı İklim Kanunu§
9 Temmuz 2025'te yayımlanan 7552 sayılı İklim Kanunu yürürlüktedir. Kanun; azaltım, uyum, iklim finansmanı, Türkiye ETS, Türkiye Yeşil Taksonomisi ve ulusal kredilendirme sistemi için yasal zemin kurar. Enerji, su ve hammadde verimliliği; yenilenebilir enerji, elektrifikasyon, düşük karbonlu yakıt ve hammadde ile temiz teknoloji gibi dönüşüm araçlarına yön verir. Ancak her şirket için tek bir azaltım yüzdesi koymaz ve alt sistemlerin bütün ayrıntılarını tek başına tamamlamaz.
Kanundaki Türkiye'ye ithal karbon yoğun mallar için sınırda düzenleme kurabilme yetkisi, AB'nin Türk ihracatını etkileyen CBAM'ı değildir. 28 Ağustos 2026 itibarıyla çalışan bir “Türkiye CBAM'ı” varmış gibi yazılamaz.
Aynı yatırımın karşılaşabileceği katmanlar§
| Katman | Asıl muhatap ve çıktı | 28 Ağustos 2026 statüsü | Dekarbonizasyon kararı |
|---|---|---|---|
| Türkiye ETS + MRV | EK-1 tesisi; B ve C kategorilerinde ETS, yıllık doğrulanmış emisyon ve tahsisat teslimi | Yönetmelik 27 Ağustos 2026'da yürürlükte; pilot ayrıntılarının bir bölümü Kurul kararlarını bekliyor | Fiziksel azaltımın karbon maliyeti etkisi |
| AB CBAM | AB'deki yetkili CBAM beyan sahibi; Türk üretici çoğunlukla veri sağlayıcı | Kesin dönem 1 Ocak 2026'dan beri yürürlükte | Ürün/rota emisyonu, müşteri ve fiyatlama |
| TSRS 1–2 | KGK kapsamına giren raporlayan işletme | Kapsamdakiler için zorunlu; dönemsel geçiş hükümleri var | Risk, hedef, eylem, kaynak ve finansal etki açıklaması |
| Türkiye Yeşil Taksonomisi | Ekonomik faaliyet sınıflaması | Kanuni kurma görevi yürürlükte; uygulama Yönetmeliği hâlâ taslak | Faaliyet ve CAPEX için ortak finans dili |
| EEYY + MET + SYD | Faaliyet ve kapasite bakımından kapsamdaki tesis | Yönetmelik ve altı sektörel MET Tebliği 1 Aralık 2025'ten beri yürürlükte | Proses seçimi ve bütünleşik çevresel performans |
| Enerji verimliliği + ISO 50001 | Kuruluş türü ve eşikleri karşılayan bina, tesis, işletme ve OSB | İlgili enerji yükümlülükleri yürürlükte | Enerji baz çizgisi, EnPI, etüt ve proje MRV'si |
| SPK araç rehberleri | İlgili etiketi kullanarak ihraç yapan ihraççı | 13 Ağustos 2026 tarihli iki güncel rehber | Uygun proje fonlaması veya KPI/hedef bağlantısı |
| BDDK iklim riski + YVO | Bankalar; dolaylı olarak kredi müşterisinin veri paketi | Rehber ve YVO düzenlemeleri yürürlükte | Geçiş riski, kredi analizi ve varlık sınıflaması |
Türkiye ETS Yönetmeliğinde kategori hesabı; biyokütle CO₂'si hariç, transfer edilen CO₂ dâhil ve kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı hesaplanmış yıllık emisyona dayanır. Bu esasta Kategori A ≤50.000 tCO₂e, B >50.000–≤500.000 tCO₂e, C >500.000 tCO₂e olarak tanımlanır; ETS B ve C'ye uygulanır. Bununla birlikte gerçek kapsam, EK-1 faaliyetleri ve istisnalarıyla birlikte test edilir. Pilot dönem başlangıcı, kapsam ayrıntıları, tahsisat yüzdeleri ve fiyatı Yönetmelikte olmayan bir kesinlikle anlatılmaz.
TSRS tarafında 16 Ocak 2026 kapsam kararındaki eşikler 1 milyar TL aktif, 2 milyar TL net satış ve 500 çalışandır. Fakat eşikler tek başına evrensel test değildir: güncel kuruluş listesi, üç ölçütten en az ikisini art arda iki dönemde aşma ve bankalar gibi özel kurallar birlikte okunur. TSRS bir azaltım emri değil, yatırımcı odaklı finansal açıklama standardıdır.
Önce hangi dosyaya bakılmalı?§
- Tesisi ve faaliyet kodunu belirleyin. ETS, MRV, EEYY, çevre izni ve enerji yükümlülüklerini test edin.
- Ürün ve pazar rotasını çıkarın. AB'ye kapsamdaki mal gidiyorsa CN kodu ve CBAM veri zincirini kontrol edin.
- Raporlayan işletmeyi belirleyin. TSRS kapsamı, konsolidasyon ve dönem testini yapın.
- Projeyi tanımlayın. Emisyon azaltımı kadar hava, su, atık, izin, enerji, CAPEX ve üretim etkisini birlikte değerlendirin.
- Finansman niteliğini ayırın. Genel amaçlı kredi, kullanım-amaçlı yeşil finansman ve sürdürülebilirlik bağlantılı finansman aynı ürün değildir.
Hukuk, rehber, standart, sözleşme§
Kanun, yönetmelik ve kapsam oluştuğunda uygulanabilir resmî düzenlemeler hukuki katmandır. Bakanlık genelgesi veya uygulama duyurusu, kanun ve yönetmelikle aynı norm düzeyinde sunulmaz. ISO 50001 özel bir standarttır; ancak Türk enerji mevzuatı belirli kapsamdaki kuruluşlara sistemi kurma ve belgelendirme yükümlülüğü getirebilir. Banka veri talebi veya müşteri CBAM maddesi ise kredi/tedarik sözleşmesi nedeniyle bağlayıcı olabilir; doğrudan her şirkete yönelen kanun diye genellenemez.
Karar çizimi · Karar haritası§
Çizim tanımı: Ortada tesis · ürün · şirket · proje dört parçalı bir çekirdek. Etrafında dört çeyrek: üstte İklim Kanunu / ETS, sağda CBAM / müşteri, altta EEYY / enerji, solda TSRS / SPK / BDDK. Her çeyreğin yanında üç küçük etiket: muhatap, çıktı, karar. Oklar çekirdeğe çift yönlüdür; düzenlemeler birbirine okla bağlanmaz.
Sık yapılan hatalar§
- İklim Kanununu bütün şirketlere aynı sayısal azaltım hedefi koymuş gibi okumak.
- Türkiye ETS pilot yılı, fiyatı veya ücretsiz tahsis oranını resmî karar olmadan ilan etmek.
- Taslak Türkiye Yeşil Taksonomisini yürürlükteki zorunlu kriter seti saymak.
- BDDK'nın bankaya yönelen beklentisini her borçlu için doğrudan raporlama kanunu saymak.
- SYD sınıfını “net sıfır notu”; TSRS raporunu dekarbonizasyon sertifikası gibi sunmak.
Karar kontrolü§
- Tüzel kişi, tesis, faaliyet, kapasite, ürün/CN kodu ve raporlama dönemi doğrulandı mı?
- Her yük için asıl muhatap ve hukuki dayanak yazıldı mı?
- Yürürlükte, taslak, rehber ve sözleşmesel talepler ayrı mı?
- Projenin karbon, hava, su, atık, enerji, izin ve finans etkileri birlikte test edildi mi?
- ETS pilotu, taksonomi ve yıllık destek çağrıları için güncel resmî karar kontrol edildi mi?
Birincil kaynaklar§
- 7552 sayılı İklim Kanunu (yeni sekmede açılır)
- Türkiye ETS Yönetmeliği — resmî PDF (yeni sekmede açılır)
- KGK — güncel TSRS düzenlemeleri (yeni sekmede açılır)
- Türkiye Yeşil Taksonomi Yönetmeliği — resmî taslaklar sayfası (yeni sekmede açılır)
- Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği (yeni sekmede açılır)
- ETKB — enerji verimliliği mevzuat dizini (yeni sekmede açılır)
- SPK — 13 Ağustos 2026 tarihli rehber duyurusu (yeni sekmede açılır)
- BDDK — İklimle Bağlantılı Finansal Risklerin Yönetimine İlişkin Rehber (yeni sekmede açılır)