Raporlama ve standartlarKarar makalesi

20. SPK Sürdürülebilirlik İlkeleri ve TSRS: “uy ya da açıkla” ile standart uyumunu ayırmak

Durum YayındaGüncelleme 28 Ağustos 2026Okuma 6 dakika
Bu sayfada
  1. Kısa cevap
  2. Künye, statü ve uzman incelemesi
  3. Bu sayfa hangi kararı bitirir?
  4. Yedi adımlı sistemdeki yeri
  5. Girdi → yöntem → çıktı
  6. Uygulama açıklaması
  7. TEMSİLİ örnek
  8. Karar çizimi
  9. Ne değildir? Sık hatalar
  10. Beş maddelik karar kontrolü
  11. Birincil kaynaklar
Bu rehber size ne kazandırır?

Şirketin SPK uyum bildirimi, TSRS raporu veya her ikisini hazırlayıp hazırlamayacağını; aynı kanıtın hangi alanlarda yeniden kullanılacağını ve hangi onay/güvence takviminin faaliyet raporu ile finansal rapor sürecine bağlanacağını belirler.

Kısa cevap§

SPK Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi ile KGK'nin TSRS rejimi iki ayrı kaynağa, kapsama ve sonuca sahiptir. SPK çerçevesindeki ilkeler genel olarak gönüllü uygulanır; belirlenen halka açık ortaklıklar, ilkelere uyup uymadıklarını ve uymuyorlarsa gerekçelerini uy ya da açıkla mantığıyla faaliyet raporu/KAP sürecinde bildirir. TSRS ise KGK'nin güncel kapsam kararına giren işletmeler için TSRS 1 ve TSRS 2'ye göre yatırımcı odaklı sürdürülebilirlik açıklamasıdır; “uymuyorsan açıkla” seçeneği değildir. Aynı şirket iki hatta da tabi olabilir. Tek veri omurgası kullanılabilir, ancak kapsam testi, önemlilik, içerik, onay ve güvence çıktıları ayrı yönetilir.

Künye, statü ve uzman incelemesi§

AlanSPK Sürdürülebilirlik İlkeleriTSRS 1–2
Yayımlayan / dayanakSermaye Piyasası Kurulu; II-17.1 Kurumsal Yönetim Tebliği ve 2020 çerçevesiKGK; 29.12.2023 TSRS yayımı ve güncel kapsam/usul kararları
Tam ad / sürümSürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi, 02.10.2020TSRS 1 ve TSRS 2; ek/rehber ve 2026 GHG değişiklikleri ayrı sürümlenir
Statüİlkeler gönüllü; kapsamdaki ortaklıkta uyum durumunu/gerekçeyi açıklama yüküKGK kapsamına giren raporlayan işletmede standartlara uygun açıklama yükü
Etkinlik / geçiş2020 verisini içeren 2021 faaliyet raporlarından başlayan uygulama; güncel SPK/KAP şablonu izlenir01.01.2024 ve sonrası dönemler; güncel kapsam kararları ve geçiş muafiyetleri izlenir
Önemlilik / kullanıcıÇSY yönetim ilkeleri ve uyum açıklaması; sermaye piyasası kullanıcılarıYatırımcı odaklı finansal önemlilik; genel amaçlı finansal rapor kullanıcıları
Uzman incelemesiSermaye piyasası hukuku + kurumsal yönetim + TSRS/güvence uzmanıFinans, risk, sürdürülebilirlik, hukuk ve yönetim organı
Son güncelleme28.08.2026 — İKİ AYRI YÜRÜRLÜK HATTIGüncel kapsam için KGK kararları/KGK-SÜHA esas

Önceki fark ve tetikleyici: SPK çerçevesi 2 Ekim 2020'de Kurumsal Yönetim Tebliği değişikliğiyle geldi; TSRS Aralık 2023'te yayımlandı ve 2024 döneminde belirli işletmeler için başladı. SPK tebliğ/formatı, KGK kapsam kararı, TSRS değişikliği veya güvence standardı güncellemesi eşlemeyi yeniden açar.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

Şirketin SPK uyum bildirimi, TSRS raporu veya her ikisini hazırlayıp hazırlamayacağını; aynı kanıtın hangi alanlarda yeniden kullanılacağını ve hangi onay/güvence takviminin faaliyet raporu ile finansal rapor sürecine bağlanacağını belirler.

Yedi adımlı sistemdeki yeri§

  1. Tüzel kişi, payların işlem durumu ve II-17.1/SPK kapsamını hukuk ekibiyle test edin.
  2. KGK'nin güncel kapsam kararı, özel listeler, eşik ve ardışık dönem koşulunu ayrıca test edin.
  3. SPK ilke bazlı uyum durumunu, gerekçeyi ve gelecek planını kanıt sahipleriyle toplayın.
  4. TSRS için raporlayan işletme, finansal önemlilik ve iklim risk/fırsat envanterini kurun.
  5. Ortak yönetişim, politika, emisyon ve hedef verisini tanım/sınır düzeyinde eşleyin.
  6. Ayrı yönetim onayı, KAP/faaliyet raporu, TSRS sunumu ve güvence takvimini işletin.
  7. KGK/SPK değişiklikleri, kapsam çıkışı/girişi ve bulgularla yıllık fark analizini yenileyin.

Girdi → yöntem → çıktı§

GirdiYöntemÇıktı
Halka açıklık, pazar, şirket ve SPK tebliğ bilgisiSPK kapsam ve ilke bazlı uy/açıkla analiziUyum raporu/beyanı ve gerekçeler
KGK listesi, eşikler, ardışık dönem ve özel kapsamGüncel Kurul kararı + KGK-SÜHA ile TSRS kapsam testiTarihli kapsam çalışma kâğıdı
Risk/fırsat, finans, GHG, hedef ve yönetişim verisiTSRS 1–2 finansal önemlilik ve açıklama süreciTSRS uyumlu sürdürülebilirlik bilgisi + güvence dosyası

Uygulama açıklaması§

SPK çerçevesinde “uy ya da açıkla”, ilkeye uymamayı serbest ve kanıtsız bırakmaz. Kapsamdaki ortaklık her ilke için uygulama durumunu; uyulmuyorsa gerekçeyi, etkileri ve uygun olduğunda gelecekteki yaklaşımı açıklamalıdır. Çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim başlıkları yalnız emisyon tablosundan ibaret değildir. Uyum bildiriminin faaliyet raporu ve KAP zamanlaması güncel SPK/KAP kuralıyla yönetilir.

TSRS kapsamı farklı bir testtir. İşletme, KGK'nin güncel Kurul kararında sayılan türlerden olup olmadığını, güncel eşiklerden en az ikisini gereken ardışık dönemlerde aşıp aşmadığını ve özel kapsam/çıkış/geçiş hükümlerini değerlendirir. Bankalar ve diğer özel durumlar ayrıca okunur. İnternetteki eski eşik tablosu tek başına kullanılmaz; KGK Yasal Düzenlemeler sayfası ve KGK-SÜHA ile tarihli çalışma kâğıdı oluşturulur.

TSRS'ye tabi işletme, önemli sürdürülebilirlik risk ve fırsatlarını TSRS 1; iklim açıklamalarını TSRS 2 doğrultusunda hazırlar. Yönetişim, strateji, risk yönetimi, metrik/hedef; Scope 1–2–3, sektör rehberi, geçiş planı bilgisi ve finansal bağlantılar önemlilik ve geçiş hükümleriyle değerlendirilir. TSRS raporunda standart koşulu karşılanmıyorsa yalnız “neden uymadık” demek uygunluk sağlamaz; hata, eksiklik veya geçiş hükmü kendi raporlama/güvence sonucuna göre ele alınır.

İki hat arasında ortak veri vardır: yönetim organı sorumluluğu, politika, risk, hedef, emisyon ve performans. Ancak eşleme otomatik değildir. SPK ilkesi daha geniş ÇSY uygulama davranışını ve uyum statüsünü sorabilir; TSRS bilgi seçimini yatırımcı odaklı finansal önemlilikle yapar. SPK'da “uyulmadı” açıklaması, TSRS'de önemli bilginin atlanmasına gerekçe değildir. TSRS açıklaması da SPK ilke bazlı uyum satırlarını otomatik doldurmaz.

Güvence ve onay zinciri ayrılır. TSRS sürdürülebilirlik bilgisi için KGK'nin yürürlükteki güvence düzeni ve yetkili güvence denetçisi değerlendirilir. SPK uyum bildiriminin iç kontrol, komite ve yönetim kurulu süreci şirket sorumluluğundadır. 2026 SPK yeşil/sürdürülebilir ve sürdürülebilirlik bağlantılı sermaye piyasası araçları rehberleri üçüncü bir finansman hattıdır; bu rehberlere uyum SPK ilke raporu veya TSRS uygunluğu yerine geçmez.

TEMSİLİ örnek§

BIST'te işlem gören bir üretici hem II-17.1 kapsamındaki SPK açıklamasını hem güncel KGK kapsam testi sonucunda TSRS raporunu hazırlar. İklim komitesi, enerji politikası ve Scope 1–2 verisi ortak kanıt sicilindedir. SPK dosyası her ilkenin uyum/gerekçesini faaliyet raporu takviminde; TSRS dosyası önemli geçiş riskini, yatırım planını ve finansal etkisini TSRS takviminde açıklar. Bir ilkeye henüz uyulmaması TSRS'deki önemli risk bilgisinin çıkarılmasına yol açmaz.

Karar çizimi§

Karar grafiğiFigureid: STD-SPKTSRS-20
  1. 01Ortak kanıt yönetişim + risk + GHG + hedef
  2. 02SPK hattı
  3. 03KGK / TSRS hattı
  4. 04İlke bazında uy / açıkla
  5. 05Finansal önemlilik TSRS 1–2 açıklaması
  6. 06Faaliyet raporu / KAP
  7. 07TSRS raporu + güvence
  8. 08Yatırımcı iletişimi
TEMSİLİ · Yöntem ve sınırlar sayfa metninde açıklanır.

Üretim notu: İki ray aynı genişlikte ama birleşmez; ortak kanıt yukarıdan iki ayrı yöntem düğümüne iner. Her rayda dayanak, kapsam, çıktı alt etiketleri bulunur; yalnız renkle ayrım yapılmaz.

Ne değildir? Sık hatalar§

SPK ilkeleri TSRS'nin eski sürümü, TSRS de “uy ya da açıkla” anketi değildir. Hatalar tek kapsam testi yapmak, eski KGK eşiklerini kullanmak, SPK gerekçesini TSRS bilgi eksikliğine kalkan yapmak, TSRS raporunu SPK uyum satırı yerine geçirmek ve sermaye piyasası aracı rehberini iki rejimin belgesi saymaktır.

Beş maddelik karar kontrolü§

  • SPK ve KGK kapsam testleri ayrı dayanak ve tarihle belgeli mi?
  • SPK ilke uyumu/gerekçesi satır bazında kanıt ve sahip taşıyor mu?
  • TSRS finansal önemlilik, raporlayan işletme ve dönem sınırı açık mı?
  • Ortak veri yeniden kullanılırken tanım, sınır ve onay farkları korunuyor mu?
  • Faaliyet raporu/KAP, TSRS yayını ve güvence takvimleri uzlaştırıldı mı?

Birincil kaynaklar§

Konuyu sürdürün

1. TSRS 1 ve TSRS 2: rapor değil, karar bağlantısı kuran açıklama sistemi

Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları, işletmenin sürdürülebilirlikle ve özellikle iklimle ilgili risk ve fırsatlarının nakit akışlarını, finansmana erişimini veya sermaye maliyetini nasıl etkileyebileceğini genel amaçlı finansal rapor kullanıcılarına açıklatır.

5 dakika16. Önemlilik yaklaşımları: finansal, etki ve çift önemlilik kararlarını karıştırmamak

Önemlilik, bütün sürdürülebilirlik konularını tek puanla sıralamak değil, belirli bir raporlama sisteminde hangi bilginin kullanıcı kararı veya hesap verebilirlik için gerekli olduğunu belirlemektir.

5 dakika
Bölümdeki bütün içerikler