CSDDD'nin 2026 sonrası güncel durumu Türk tedarikçiyi nasıl etkiler?

Adres: /mevzuat-ve-pazar/csddd · Öncelik: L2

Kısa cevap§

CSDDD, kapsamdaki çok büyük AB şirketleri ve belirli üçüncü ülke şirketleri için insan hakları ve çevresel olumsuz etkiler üzerinde risk temelli özen süreci kurar. Direktif (AB) 2026/470 kapsam eşiklerini yükseltti, uygulamayı 26 Temmuz 2029'a taşıdı ve CSDDD'nin eski iklim geçiş planı hükmü olan 22. maddeyi sildi. Bu, tedarik zinciri özen yükümlülüğünün bittiği veya müşterinin emisyon/çevre verisi isteyemeyeceği anlamına gelmez; fakat her tedarikçi talebi “CSDDD kanun yükümlülüğü” diye etiketlenemez.

Durum: AB DİREKTİFİ YÜRÜRLÜKTE; ulusal aktarım WATCH Uzman incelemesi: AB şirketler hukuku, insan hakları ve çevre özeni uzmanı incelemesi bekliyor.
Hukuk inceleme tarihi: 28.08.2026; üye devlet aktarım metinleri, Komisyon 2027 rehberleri veya yeni değişiklikte yeniden.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

“Müşterinin veri/eylem talebi CSDDD'den mi geliyor ve ne kadarını kabul etmeliyiz?” sorusunu bitirir. Karar: Önce müşterinin kapsamını ve talebin riskle bağlantısını doğrulayın; hukukî özen talebini satın alma politikası ve sözleşme şartından ayırıp gerekli, hedefli ve orantılı veri paketi üzerinde anlaşın.

Yedi adımlı sistemdeki yeri§

2 Maruziyet, 4 Seçenek, 6 Uygula ve 7 Kanıt. Riskli faaliyet/ortaklık alanları belirlenir; önleme/düzeltme eylemi proje planına, kanıtı tedarikçi dosyasına girer.

Girdi → yöntem → çıktı§

Girdi: müşterinin ülke, grup, çalışan ve ciro bilgisi; iş ilişkisi ve faaliyet zinciri; insan hakları/çevre riskleri; istenen veri ve sözleşme maddesi. Yöntem: CSDDD Art. 2 kapsamı; Art. 7–16 özen süreci; risk-temelli scoping, gerekli/orantılı veri testi; ulusal aktarım kontrolü. Çıktı: hukuki dayanak notu, risk ve eylem planı, sınırlandırılmış veri paketi ve sözleşme yanıtı.

Güncel hukuk kartı§

CSDDD'nin özünde politika entegrasyonu, olumsuz etkileri belirleme/değerlendirme, önleme/azaltma veya sona erdirme, bildirim/şikâyet, paydaş katılımı, iyileştirme, izleme ve iletişim vardır. 2026 değişikliği, scoping'in makul ölçüde mevcut bilgiyle genel risk alanlarını bulmasını; ayrıntılı incelemenin en olası ve ciddi alanlara yönelmesini güçlendirir. 5.000'den az çalışanı olan iş ortağından bilgi, gerekli olduğunda ve başka yolla makul şekilde elde edilemediğinde istenmelidir (değişik Art. 8 hükümleri).

İklim geçiş planı hükmünün kalkması iki nedenle yanlış okunabilir. Birincisi, CSDDD'nin çevresel olumsuz etki özeni devam eder. İkincisi, CSRD/ESRS, yatırımcı açıklaması, sözleşme, ürün hukuku veya şirketin gönüllü hedefi başka bir geçiş planı/veri gereği kurabilir. Kaynağı CSDDD olmayan talep açıkça başka etikete alınmalıdır.

Temsili örnek: Büyük AB müşterisi Türk kimya tedarikçisinden 180 soruluk genel anket istiyor. Kapsam ve risk incelemesi, asıl riskin iki tehlikeli kimyasal ile atık su olduğunu gösteriyor. Taraflar, emisyon dâhil 24 kanıt alanına ve düzeltici eylem takvimine iner. Bu, tedarikçinin “CSDDD sertifikası” alması değil; müşterinin risk temelli özen sürecine orantılı veri sağlamasıdır.

Uygulama dosyası: riskten kanıta iz§

Tedarikçi dosyası genel bir sertifika klasörü değil, belirlenmiş etkiyle bağlantılı kayıt zinciridir. İlk sayfa müşterinin Art. 2 kapsam gerekçesini ve ilgili ulusal aktarımı; ikinci sayfa faaliyet zincirinde incelenen operasyon/iş ortağını; üçüncü sayfa etkinin olasılık ve şiddet değerlendirmesini gösterir. Ardından önleme, azaltma veya iyileştirme eylemi; sorumlu, kaynak, tarih ve etkinlik göstergesiyle yazılır. İstenen her veri alanının bu zincirde hangi kararı desteklediği belirtilir; bağlantısı olmayan hassas veri ayrı müzakere edilir. Tedarikçi kendi alt sağlayıcısına aynı anketi aynen iletmek yerine risk katmanını yeniden değerlendirir. Bulguların gizlenmesi yerine düzeltme planı ve ilerleme kanıtı üretilir; fakat müşteri denetimi, kamu otoritesi soruşturması veya genel sertifika olarak tanımlanmaz. Yıllık gözden geçirme, riskte değişiklik yoksa gereksiz yeniden veri toplamayı; değişiklik varsa eski dosyaya güvenmeyi önler.

Karar çizimi§

Görsel üretim notu: İklim planı eski hattı soluk, üzeri çizili Art. 22 SİLİNDİ dipnotuyla; özen hattı düz görünür. Bu ayrım erişilebilir metin alternatifinde açıkça yazılır.

Ne değildir? Sık hatalar§

• Eski Art. 22 iklim planı özetini 2026 sonrası yürürlükte göstermek.
• Her AB müşterisini veya Türk tedarikçiyi doğrudan CSDDD kapsamı saymak.
• Genel ESG anketinin tamamını kanun gereği ve sınırsız veri hakkı gibi sunmak.
• CSDDD uyumunu sertifika, ürün etiketi veya net sıfır onayı sanmak.
• CSRD/ESRS, müşteri politikası ve sözleşme taleplerini CSDDD etiketi altında eritmek.

Beş maddelik karar kontrolü§

• Müşterinin Art. 2 kapsamı ve ilgili üye devlet aktarımı doğrulandı mı?
• Talep belirlenmiş olası/ciddi riskle bağlantılı ve orantılı mı?
• Art. 22'nin silindiği; başka geçiş planı kaynaklarının ayrı olduğu yazılı mı?
• Ticari sır, veri güvenliği, düzeltme ve denetim hakları sözleşmede mi?
• Önleme/düzeltme eyleminin sahibi, tarihi ve etkinlik göstergesi var mı?

Birincil kaynaklar§

• CSDDD — Direktif (AB) 2024/1760 (yeni sekmede açılır) — temel yapı ve Art. 2, 5–16; erişim 28.08.2026.
• Direktif (AB) 2026/470 (yeni sekmede açılır) — Art. 4(2) yeni eşikler, Art. 4(16) Art. 22'nin silinmesi, Art. 4(22) uygulama tarihleri; erişim 28.08.2026.