Location-based ve market-based Scope 2: iki ayrı hesap rayı

Kısa cevap§

Location-based Scope 2, elektriğin tüketildiği şebekenin ortalama emisyon özelliklerini; market-based Scope 2 ise uygun piyasalarda tüketicinin sözleşmesel elektrik tedarik araçları ve sağlayıcı ilişkileriyle ilişkilendirilen emisyonu gösterir. GHG Protocol Scope 2 Guidance, piyasa bazlı ürün veya tedarikçi verisine erişilen pazarlarda iki sonucu ayrı raporlamayı gerektirir. Birinin düşük olması diğerini geçersiz kılmaz. Sertifika, PPA veya tedarik ürünü market-based hesabı ancak kalite ölçütleri ve faktör hiyerarşisi karşılanırsa etkiler. Bu muhasebe sonucu, şebekenin fiziksel emisyonunun veya kuruluşun bütün Scope 1–3'ünün azaldığını tek başına kanıtlamaz.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

Her tüketim noktası ve dönem için hangi location-based faktörün, hangi market-based aracın/faktörün kullanılacağını; iki sonucun nasıl yan yana açıklanacağını ve beyan sınırını belirler.

Yedi adımlı sistemdeki yeri§

İki ray 1 · Ölç içinde kurulur; 2 · Maruziyeti belirle elektrik sözleşmesi ve piyasa koşulunu; 4 · Seçenekleri değerlendir tüketim azaltımı, yerinde üretim ve tedariki ayrı kaldıraçlar olarak; 7 · Kanıtla araç kalitesi ve beyanı yönetir.

Girdi → yöntem → çıktı§

Girdi: Ölçüm noktası/dönem tüketimi, şebeke coğrafyası, güncel uygun location-based faktör, tedarik sözleşmesi, enerji niteliği sertifikası/itfa kaydı, tedarikçi faktörü ve artık karışım verisi.
Yöntem: Aynı tüketimi iki veri hiyerarşisinde hesaplama; market-based araçların kalite ölçütü, pazar ve dönem eşleşmesi ile mülkiyet/tekil iddia kontrolü.
Çıktı: Ayrı location-based ve market-based tCO₂e, araç/faktör künyesi, kapsam dışı noktalar ve açıklama notu.

İki sonuç neden gerekir?§

Location-based ray, tüketim coğrafyasındaki ortalama üretim karışımıyla ilişkiyi gösterir. Kullanılan faktör tüketim noktası, dönem ve yöntem için uygun olmalıdır. Üretim noktası faktörü, tüketim noktası faktörü veya proje amaçlı işletme/bileşik marj faktörü aynı şey değildir. Özellikle yenilenebilir bir projenin kaçınılan emisyonunu hesaplayan şebeke faktörü, kurumsal location-based tüketim faktörü yerine sessizce kullanılamaz.

Market-based ray, tedarikçinin veya sözleşmesel aracın emisyon niteliğini belirli kalite şartları altında kullanır. Araç, ilgili enerji üretim niteliğini benzersiz biçimde taşımalı; aynı nitelik birden fazla tüketici tarafından iddia edilmemeli; tüketimle pazar ve dönem bakımından uygun eşleşme sağlamalı; kullanılan veri/faktör uygun hiyerarşide olmalıdır. Bir PPA'nın bulunması tek başına sıfır faktör vermez: teslim, sertifika hakkı, üretim dönemi, kayıp ve sözleşmesel nitelik incelenir. Araçlar yetersizse uygun artık karışım veya rehberdeki hiyerarşi uygulanır; sonuç uydurulmaz.

İki sonuç aynı tüketim miktarına dayanabilir ama farklı soruları cevaplar. Tüketimi azaltmak her iki raya da fiziksel faaliyet verisi üzerinden etki eder. Sözleşmesel araç çoğunlukla market-based rayı değiştirir. Yerinde üretimde tüketilen elektriğin sahiplik, şebekeye verme ve nitelik devri ayrıca değerlendirilir. Sertifika satılmışsa aynı yenilenebilir niteliği kuruluş yeniden iddia edemez.

Raporlama, yalnız tercih edilen düşük sonucu manşete taşımaz. Yöntem, kapsam, tüketim, faktör, sözleşmesel araç türü, üretim dönemi, pazar, itfa ve varsa hariç tutma görünür olmalıdır. “Yüzde yüz yenilenebilir elektrik”, “sıfır emisyonlu tesis” ve “şebekeyi karbonsuzlaştırdık” farklı iddialardır; Scope 2 hesabı hepsini otomatik kanıtlamaz. Kapsam 1 proses ve yakıt, Scope 3 değer zinciri, kaçınılan emisyon ve kredi işlemleri ayrı kalır.

28 Ağustos 2026 itibarıyla GHG Protocol'ün 2015 Scope 2 Guidance'ı mevcut yayımlanmış rehberdir. Scope 2 güncelleme süreci ve 2025–2026 istişaresindeki öneriler mevcut gerekliliklerin yerine yürürlükte metin gibi konmaz. Kaynak kaydı değişikliği izler; uzman incelemesi olmadan hesap geriye dönük değiştirilmez.

TEMSİLİ örnek§

Bir şirket temsili olarak aynı şehirde iki ofis tüketimine sahip olsun. İki ofisin location-based hesabı aynı uygun şebeke faktörüyle yapılır. Bir ofis için kalite şartlarını sağlayan ve aynı dönemde itfa edilen sözleşmesel araç bulunurken diğeri için bulunmasın. Market-based hesapta ilk ofis araç faktörünü, ikincisi uygun hiyerarşideki tedarikçi/artık karışım verisini kullanır. Şirket iki toplamı yan yana verir; düşük market-based sonucu “fiziksel şebeke emisyonunu yok ettik” diye sunmaz. Örnek gerçek faktör veya piyasa kuralı içermez.

Karar çizimi§

Birinci ray

1. Aynı elektrik tüketimi
2. Şebeke coğrafyası ve LB faktörü
3. Sözleşmesel araç ve kalite testi

İkinci ray

1. Location-based sonuç
2. Market-based sonuç
3. Yan yana açıklama

TEMSİLİ · Yöntem ve sınırlar sayfa metninde açıklanır.

Ne değildir? Sık hatalar§

• İki alternatiften düşüğünü seçme veya tek melez sonuç üretme yöntemi değildir.
• Sertifika/PPA'yı otomatik sıfır faktör ve fiziksel şebeke azaltımı saymak hatadır.
• Proje kaçınılan emisyon faktörünü location-based tüketim faktörü kullanmak hatadır.
• Sertifikası satılmış yerinde üretim niteliğini tekrar iddia etmek hatadır.
• Market-based düşüşü Scope 1, Scope 3 veya kuruluş çapı net sıfır sonucu sanmak hatadır.

Beş maddelik karar kontrolü§

• Tüketim noktası, dönem ve ortak faaliyet verisi iki rayda aynı mı?
• Location-based faktör doğru coğrafya ve tüketim amacı için mi?
• Her sözleşmesel araç pazar, dönem, mülkiyet/itfa ve kalite testini geçti mi?
• İki sonuç ayrı, faktör hiyerarşisi ve hariç tutmalarla açıklandı mı?
• Fiziksel etki, kaçınılan emisyon ve diğer Scope'lar için ölçüsüz iddia önlendi mi?

Birincil resmî kaynaklar§

• GHG Protocol Scope 2 Guidance (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026.
• GHG Protocol Scope 2 güncelleme süreci (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026; revizyon süreci, mevcut rehber değildir.
• GHG Protocol Corporate Standard (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026.
• ETKB — Elektrik üretim/tüketim emisyon faktörleri (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026.