3. SBTi: bilim temelli hedef doğrulamasını doğru sürümle kurmak

Kısa cevap§

Science Based Targets initiative (SBTi), şirketlerin sera gazı azaltım hedeflerini iklim bilimiyle uyumlu kriterlere göre kurmasına ve SBTi Services üzerinden doğrulatmasına yarayan gönüllü hedef çerçevesidir. SBTi bir karbon muhasebesi standardı, genel sürdürülebilirlik raporlama rejimi veya şirketin bugün “net sıfır” olduğunu gösteren sertifika değildir. 28 Ağustos 2026'da yeni Corporate Net-Zero Standard V2.0 yayımlanmıştır; ancak doğrulama geçişi tarihlidir: 31 Ocak 2027'ye kadar V1.3.1, 1 Şubat 2027–31 Ocak 2028 arasında V1.3.1 veya V2.0, 1 Şubat 2028'den sonra yalnız V2.0. Hedef dosyası hazırlanırken kullanılan sürüm ve başvuru tarihi birlikte kilitlenmelidir.

Künye, statü ve uzman incelemesi§

Önceki fark ve tetikleyici: V2.0; hedef mimarisini, uygulama/ilerleme beklentisini ve geçiş planı bağlantısını güçlendirir. Destekleyici yöntem ve patikaların yayımlanması, doğrulama portalının açılması, sektör rehberi güncellemesi veya SBTi geçiş tarihinin değişmesi sayfayı günceller.

Bu sayfa hangi kararı bitirir?§

Başvuru tarihine göre hangi sürümün kullanılacağını seçin; sonra organizasyonel sınır, Kapsam 1–2–3/FLAG kapsamı, baz yıl, hedef yılı ve sektör patikasının o sürüm kriterleriyle doğrulanabilir olup olmadığını test edin.

Yedi adımlı sistemdeki yeri§

1. Doğrulama başvuru tarihini ve geçerli standart sürümünü yazılı olarak kilitleyin.
2. GHG Protocol ile organizasyonel sınırı ve güncel baz yıl envanterini kurun.
3. Kapsam 3 taraması yapın; zorunlu hedef kapsamı ve FLAG/özel sektör koşullarını belirleyin.
4. Yakın dönem ve varsa uzun dönem/net sıfır hedef patikasını uygun yöntemle modelleyin.
5. Hariç tutma, biyojenik emisyon, arazi, satın alınan enerji ve yeniden hesaplama kararlarını belgeleyin.
6. Yönetim onayı, kamuya açıklama ve SBTi Services başvuru dosyasını tamamlayın.
7. Yıllık ilerlemeyi aynı sınırla izleyin; önemli yapısal değişiklikte hedefi yeniden değerlendirin.

Girdi → yöntem → çıktı§

Uygulama açıklaması§

SBTi hedefi envanterden başlar. Organizasyonel sınır ile hedef sınırı açıklanmalı; baz yıl temsil edici ve yeniden üretilebilir olmalıdır. Kapsam 1 ve 2 birlikte ele alınır; Kapsam 3'ün hedef gerektirip gerektirmediği ve kapsanması gereken pay, kullanılan kriter sürümüne göre test edilir. Arazi yoğun sektörlerde FLAG ve enerji/sanayi emisyonları birbirine karıştırılmaz. Her sayısal eşik ve süre, kaynağındaki sürümle etiketlenmelidir.

Yakın dönem hedef, net sıfır hedefine eşit değildir. Net sıfır mimarisi derin uzun dönem azaltımını ve ancak kalıntı emisyonlar için uygun nötrleştirmeyi ayırır. Değer zinciri dışı azaltım katkıları şirketin brüt envanter azaltımı yerine yazılamaz. Yenilenebilir elektrik araçları veya sertifikaları, Scope 2 muhasebe kalitesi ve kullanılan SBTi kriterleriyle birlikte değerlendirilir; yalnız sözleşme satın almak hedef doğrulamasını garanti etmez.

Doğrulama, hedefin yayımlanan kriterlere uygunluğuna ilişkin bir sonuçtur; gelecekte hedefin gerçekleşeceğine güvence vermez. Bu nedenle hedef onayından sonra yatırım portföyü, sorumlular, finansman, tedarikçi katılımı ve yıllık performans yönetimi gerekir. Şirket satın alma, birleşme, elden çıkarma, dış kaynak kullanımı veya yöntem değişikliği yaşadığında baz yıl/ hedef yeniden hesaplama ve yeniden doğrulama tetiklerini izlemelidir.

TEMSİLİ örnek§

Bir gıda üreticisi 2027 Mart ayında başvurmayı planlar. V2.0 veya V1.3.1 penceresi açık olduğundan iki yöntemi aynı dosyada karıştırmak yerine yönetim kararıyla V2.0'ı seçer. Kurumsal envanteri, tarımsal hammaddeler için FLAG ayrımını, enerji emisyonlarını ve tedarikçi verisini ayrı izler. Hedef onayı alınması, “şirket net sıfırdır” iddiasına dönüştürülmez; yıllık ilerleme brüt emisyonla açıklanır. Rakamlar temsili değil, süreç temsili olduğundan gerçek başvuruda güncel kriter dosyası esas alınır.

Karar çizimi§

Patika + hedef tasarımı

1. Başvuru tarihi
2. Geçerli sürüm
3. Envanter + sınır
4. Kapsam 3 / FLAG testi
5. SBTi Services doğrulaması
6. Kamu açıklaması
7. Yıllık ilerleme + yeniden hesaplama

TEMSİLİ · Yöntem ve sınırlar sayfa metninde açıklanır.

Üretim notu: Sürüm düğümünde üç tarih rayı gösterilir; V1 mor, çift pencere çizgili, V2 lacivert; renklerin yanında sürüm yazısı bulunur. Doğrulama “başarı garantisi” simgesi taşımaz.

Ne değildir? Sık hatalar§

SBTi, GHG Protocol'ün yerine geçmez; CDP puanı veya TSRS uyumu üretmez; karbon nötr sertifikası değildir. Hatalar V1 ve V2 kriterlerini karıştırmak, başvuru tarihini göz ardı etmek, Kapsam 3/FLAG taramasını atlamak, kredileri brüt azaltıma saymak ve onaylı hedefi gerçekleşmiş performans gibi sunmaktır.

Beş maddelik karar kontrolü§

• Başvuru tarihi ve kullanılacak SBTi sürümü yönetimce kilitlendi mi?
• Baz yıl envanteri hedef sınırıyla tam köprüleniyor mu?
• Kapsam 3, FLAG ve sektör kriterleri güncel sürümle test edildi mi?
• Brüt azaltım, nötrleştirme ve değer zinciri dışı katkı ayrıldı mı?
• Yapısal değişiklik ve yeniden doğrulama tetikleri izleniyor mu?

Birincil kaynaklar§

• SBTi — Corporate Net-Zero Standard V2.0 (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026
• SBTi — V2.0 geçiş ve sonraki adımlar (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026
• SBTi — Corporate Net-Zero Standard V1.3.1 (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026
• SBTi — Near-Term Criteria V5.3.1 (yeni sekmede açılır) — erişim: 28.08.2026